<\/p>\n
\n\tHazine ve Maliye Bakan\u0131 \u015eim\u015fek’in a\u00e7\u0131klamalar\u0131ndan \u00f6ne \u00e7\u0131kan ba\u015fl\u0131klar:<\/p>\n
\n\tBu b\u00fcy\u00fck bir \u015fok, bir arz \u015foku. Yani enerji boyutuyla bakarsan\u0131z H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131’ndan ge\u00e7i\u015f anlam\u0131nda d\u00fcnya s\u0131v\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, LNG dedi\u011fimiz do\u011falgaz ve petrol\u00fcn be\u015fte biri; nafta gibi, \u00fcre gibi, g\u00fcbre gibi buna benzer birtak\u0131m \u00fcr\u00fcnler, yani jet yak\u0131t\u0131 gibi \u00fcr\u00fcnlerin de \u00fc\u00e7te biri civar\u0131nda o b\u00f6lgeden, H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131’ndan ge\u00e7erek d\u00fcnyaya arz ediliyor.<\/p>\n
\n\tDolay\u0131s\u0131yla bu asl\u0131nda 1970’lerden beri -yani biliyorsunuz 73 sava\u015f\u0131 vard\u0131, 78’deki bir arz \u015foku vard\u0131, sonra 90’l\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda birinci K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131 var, 2000’li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda ikinci K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131 var, Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131 var- b\u00fct\u00fcn bunlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman bu \u015fok \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir \u015fok. Hatta b\u00fct\u00fcn bu bahsetti\u011fim, zikretti\u011fim \u015foklar\u0131n tamam\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck bir \u015fok. Dolay\u0131s\u0131yla o anlamda bakarsan\u0131z b\u00fcy\u00fck bir \u015fok ve k\u00fcresel ekonomiye etkisi de tabii ciddi boyutlarda olacak.<\/p>\n
\n\tEtki kanallar\u0131na bakacak olursak tabii birinci kanal enflasyon kanal\u0131. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u00fcresel emtia fiyatlar\u0131nda bir ciddi art\u0131\u015f var; \u00f6zellikle enerji fiyatlar\u0131nda ama sadece enerji de\u011fil. Yani petrolden, do\u011falgazdan \u00fcretilen bir\u00e7ok \u00fcr\u00fcn\u00fcn -g\u00fcbre gibi, helyum gibi- fiyatlar\u0131nda dramatik art\u0131\u015flar var. Fiyatlara bakarsan\u0131z Brent petrol\u00fc sava\u015f \u00f6ncesine g\u00f6re %57 yukar\u0131da, do\u011falgaz fiyatlar\u0131 Avrupa’da %44 yukar\u0131da. Ama baz\u0131 \u00fcr\u00fcnlere bakarsan\u0131z, \u00f6rne\u011fin \u00fcre g\u00fcbresi %120’nin \u00fczerinde artm\u0131\u015f durumda veya jet yak\u0131t\u0131na bakarsan\u0131z %130’un \u00fczerinde bir art\u0131\u015f var.<\/p>\n
\n\tBir\u00e7ok havayolu, bir\u00e7ok \u00fclkede ciddi bir \u015fekilde u\u00e7u\u015flarda kesintiye gitmeye ba\u015flad\u0131. \u015eimdi dolay\u0131s\u0131yla birinci etki kanal\u0131 enflasyon. Yani k\u00fcresel enflasyon y\u00fckselecek. Tabii \u00fclkemizde de maalesef birtak\u0131m etkiler s\u00f6z konusu. Birinci konu bu. Tabii enflasyon beklentilerindeki bozulma, enflasyondaki y\u00fckselmeyle birlikte dikkat ederseniz finansal ko\u015fullarda da s\u0131k\u0131la\u015fma var. Amerika Birle\u015fik Devletleri’ne bakarsan\u0131z 10 y\u0131l vadeli, 30 y\u0131l vadeli tahvillerin faizlerinde ciddi art\u0131\u015f var; \u0130ngiltere’de de art\u0131\u015f var, Avrupa Birli\u011fi’nde de art\u0131\u015f var. Dolay\u0131s\u0131yla b\u00fct\u00fcn bunlar asl\u0131nda orta-uzun vadeli finansal ko\u015fullarda da bir s\u0131k\u0131la\u015fmaya i\u015faret ediyor. K\u0131sa vadeli faiz indirimleri b\u00fcy\u00fck ihtimalle duracak.<\/p>\n
\n\tK\u00fcresel ekonomiye etkisi bir di\u011fer boyutu ticaret kanal\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc tedarik zincirlerindeki bu k\u0131r\u0131lmalar, enerji arz g\u00fcvenli\u011findeki bu s\u0131k\u0131nt\u0131lar baz\u0131 b\u00f6lgelerde ciddi bir s\u0131k\u0131nt\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumda. Bu tabii ticareti de olumsuz etkiliyor. Nihai olarak tabii k\u00fcresel bir resesyon riski var m\u0131? Burada tabii IMF\u2019nin biz en son Washington\u2019a gitti\u011fimizde Nisan toplant\u0131lar\u0131 i\u00e7in, bahar toplant\u0131lar\u0131 i\u00e7in bize \u00fc\u00e7 tane senaryo sunulmu\u015ftu. Birinci senaryo referans senaryo, yani baz senaryo. Baz senaryoda o g\u00fcn i\u00e7in petrol fiyatlar\u0131n\u0131n 82 dolar olaca\u011f\u0131 varsay\u0131m\u0131 vard\u0131. \u00c7ok anlaml\u0131 bir senaryo olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131. A\u015fa\u011f\u0131 y\u00f6nl\u00fc dedikleri bir senaryo vard\u0131, orada 100 dolarl\u0131k bir \u00f6ng\u00f6r\u00fc var; \u015fu anda ona daha yak\u0131n\u0131z, y\u0131l\u0131n ortalamas\u0131ndan bahsediyoruz. Bir de daha k\u00f6t\u00fc senaryo var, yani en k\u00f6t\u00fc senaryo 110 dolarl\u0131k.<\/p>\n
\n\tTabii burada b\u00fcy\u00fcme e\u011fer 110 dolarl\u0131k bir ortalamada durursa petrol fiyatlar\u0131, %2 veya alt\u0131na inebiliyor. 100 dolarda olursa %2,5 civar\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcyor. Baz senaryoda %3 civar\u0131 bir b\u00fcy\u00fcmeden bahsediliyordu. Dolay\u0131s\u0131yla k\u00fcresel b\u00fcy\u00fcmenin ciddi bir \u015fekilde bug\u00fcn itibariyle olumsuz etkilenme potansiyeli var. Enflasyonun tekrar %5-6 aral\u0131\u011f\u0131na -d\u00fcnya ortalama enflasyonundan bahsediyorum- y\u00fckselme riski olduk\u00e7a y\u00fcksek. Finansal ko\u015fullarda bir s\u0131k\u0131la\u015fma var. \u00d6zetle, ge\u00e7mi\u015fe bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman buna benzer durumlarda, yani petrol fiyatlar\u0131n\u0131n %50 ve daha y\u00fcksek seyretti\u011fi uzun s\u00fcreli d\u00f6nemlerde genelde k\u00fcresel resesyon olmu\u015f. \u015eimdi burada s\u0131k\u0131nt\u0131 asl\u0131nda sava\u015f durmu\u015f gibi fakat o bo\u011faz\u0131n kapal\u0131 kalmas\u0131 ana sorun.<\/p>\n
\n\tSava\u015f beklenenden uzun s\u00fcrd\u00fc. Bug\u00fcnk\u00fc t\u0131kan\u0131kl\u0131k sava\u015f benzeri bir etki yarat\u0131yor. Yani fiili \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n durmu\u015f olmas\u0131 bir \u015fey ifade etmiyor \u00e7\u00fcnk\u00fc bo\u011faz hala kapal\u0131. Onun kapal\u0131 olmas\u0131, uzun s\u00fcrm\u00fc\u015f olmas\u0131, yay\u0131l\u0131m\u0131 ve tabii b\u00f6lgede baz\u0131 enerji \u00fcretim veya petrokimya \u00fcretim tesislerinde de bir miktar zarar var.<\/p>\n
\n\tBirincisi enerji tedari\u011fi, yani enerji arz g\u00fcvenli\u011fi boyutuyla \u015fu an itibariyle bir sorunumuz yok. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z\u0131n liderli\u011finde son 20-25 y\u0131lda T\u00fcrkiye enerji tedari\u011fini \u00e7e\u015fitlendirdi. Yani petrol, do\u011falgaz, \u00f6zellikle bir\u00e7ok alanda yap\u0131lan yat\u0131r\u0131mlar; boru hatlar\u0131ndan bahsediyoruz, yeni ilave LNG kapasitesinden ve depolama kapasitesinden bahsediyoruz, ciddi bir \u00e7e\u015fitlendirmeye gidildi. Dolay\u0131s\u0131yla bizim H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131\u2019na olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck derecede. O bizi etkilemiyor. Yani en \u00f6nemli konu enerji arz g\u00fcvenli\u011fi ve tedarik anlam\u0131nda \u015fu anda T\u00fcrkiye\u2019de bir sorun yok. Jet yak\u0131t\u0131nda sorun yok, do\u011falgazda sorun yok, petrolde sorun yok.<\/p>\n
\n\tBu birinci husus. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc olmayan bir \u015fey en pahal\u0131 \u015feydir. Yani en k\u00f6t\u00fc senaryo odur. \u015eimdi ikinci olarak tabii petrol fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015f bizim takdir edersiniz ki d\u0131\u015f dengede ilave a\u00e7\u0131\u011fa sebep olacak, enflasyonist etkisi var. B\u00fct\u00fcn bunlar bir ger\u00e7ek. Yani bir realite. Biz ayr\u0131 bir gezegende de\u011filiz. D\u00fcnyada \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir arz \u015foku var ve bu T\u00fcrkiye’yi etkileyecek.<\/p>\n
\n\tE\u015fel mobilde biz bir ad\u0131m att\u0131k. Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z\u0131n yine liderli\u011finde b\u00fct\u00e7e imkanlar\u0131m\u0131z elverdi\u011fi i\u00e7in biz dedik ki bu petrol fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015f\u0131n pompa fiyatlar\u0131na yans\u0131mas\u0131n\u0131 %75 oran\u0131nda b\u00fct\u00e7e olarak biz kar\u015f\u0131layal\u0131m. Yani bizim biliyorsunuz akaryak\u0131t \u00fcr\u00fcnlerinde maktu \u00d6TV’miz var. Yani fiyat\u0131n i\u00e7inde bir miktar \u00f6zel t\u00fcketim vergisi var. O \u00f6zel t\u00fcketim vergisinden feragat edip E\u015fel Mobil sistemi \u00fczerinden asl\u0131nda vatanda\u015fa bu \u015fokun yans\u0131mas\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlad\u0131k.<\/p>\n
\n\tBen size m\u00fcsaade ederseniz en son rakamlar\u0131 s\u00f6yleyeyim. E\u015fel mobil olmasayd\u0131 bug\u00fcn mazot 89,4 lira olurdu burada. Yani yakla\u015f\u0131k 90 lira olacakt\u0131. Halbuki \u015fu anda e\u015fel mobil sayesinde fiyat 72,7 lira, yani 73 lira diyelim. Yani yuvarl\u0131yorum, yani 90 lira olacak olan 1 litre mazot bug\u00fcnk\u00fc k\u00fcresel fiyatlarda asl\u0131nda 73 liran\u0131n alt\u0131nda bir fiyatla \u015fu anda milletimize arz ediliyor. Benzer \u015fekilde benzinde de benzin fiyat\u0131 yani e\u015fel mobil olmasayd\u0131 yakla\u015f\u0131k 79 lira olacakt\u0131, \u015fu anda 64,6, 65 lira diyelim. Dolay\u0131s\u0131yla dikkat ederseniz yani \u015fokun \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 biz vatanda\u015flar\u0131m\u0131za, T\u00fcrkiye’de faaliyet g\u00f6steren \u015firketlerimize, sanayicimize, yani esnaf\u0131m\u0131za yans\u0131tmad\u0131k. Bu tabii \u00f6nemli bir fedakarl\u0131k i\u00e7eriyor.<\/p>\n
\n\tNiye b\u00f6yle bir ad\u0131m att\u0131k? B\u00fct\u00e7ede bu kadar ciddi etkisi olabilecek \u00f6nemli bir ad\u0131m, o rakamlar\u0131 da payla\u015faca\u011f\u0131m. \u015eimdi \u00f6ncelikle \u015funu s\u00f6yleyeyim: Biz vatanda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n al\u0131m g\u00fcc\u00fcn\u00fc \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde korumay\u0131 hedefledik. Evet, b\u00fcy\u00fck bir k\u00fcresel \u015fok var ama b\u00fct\u00e7ede alan\u0131m\u0131z vard\u0131. Biz bu \u015fokun etkisini s\u0131n\u0131rlamak istedik, bir. \u0130kincisi de tabii ki enflasyonda ge\u00e7ici bir y\u00fckseli\u015fle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z ama e\u015fel mobil sistemini devreye almasayd\u0131k enflasyondaki art\u0131\u015f \u00e7ok daha dramatik olacakt\u0131. Yani \u015fu andaki yans\u0131ma \u00fc\u00e7te bir oran\u0131nda bile de\u011fil, Merkez Bankas\u0131’n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma var. Dolay\u0131s\u0131yla enflasyondaki art\u0131\u015f\u0131 da s\u0131n\u0131rlam\u0131\u015f olduk.<\/p>\n
\n\tAlternatif bir senaryoda az \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fim gibi yani biz e\u015fel mobili devreye almasayd\u0131k, k\u00fcresel ham petrol fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015f\u0131 biz oldu\u011fu gibi pompa fiyatlar\u0131na yans\u0131tsayd\u0131k enflasyon \u00e7ok daha y\u00fcksek seviyelere \u00e7\u0131km\u0131\u015f olurdu. \u0130\u015f d\u00fcnyam\u0131z\u0131n rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fc \u00f6nemsiyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc sonu\u00e7ta biliyorsunuz mazot tar\u0131mda, ula\u015ft\u0131rmada \u00f6nemli bir girdi. Biz e\u015fel mobille asl\u0131nda \u00e7ift\u00e7imizi desteklemi\u015f olduk. E\u015fel mobille biz esnaf\u0131m\u0131z\u0131, sanayimizi, ihracat\u0131m\u0131z\u0131 desteklemi\u015f olduk.<\/p>\n
\n\tYani esas itibar\u0131yla biz vatanda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n al\u0131m g\u00fcc\u00fcn\u00fc, \u00fclkemizin rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fc \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde korumak i\u00e7in bu fedakarl\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131k. Nas\u0131l bir fedakarl\u0131k? \u0130lk 2 ayda bize maliyeti -yani gelir kayb\u0131 s\u00f6yleyeyim- yap\u0131lmasayd\u0131 ki senaryoya oranla yakla\u015f\u0131k 90 milyar lira. Yani ciddi bir rakam; 2 milyar dolar. Y\u0131l\u0131n tamam\u0131nda benzer durum devam ederse etki yakla\u015f\u0131k 600 milyar lira civar\u0131nda bir \u015fey olacak. Yani bug\u00fcnk\u00fc fiyatlarla 13-14 milyar dolarl\u0131k bir rakamdan bahsediyorsunuz. Bunun bir de finansman maliyeti var.<\/p>\n
\n\tUzun bir s\u00fcredir b\u00fct\u00e7ede disiplini tesis etmeseydik, kamuda tasarruf yapmasayd\u0131k, gelirlerimizi artt\u0131rma \u00e7abas\u0131na girmeseydik, harcamalar\u0131 kontrol alt\u0131na almasayd\u0131k, b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 ge\u00e7en sene d\u00fc\u015f\u00fcremeseydik bunu yapma imkan\u0131m\u0131z olmayacakt\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla b\u00fct\u00e7ede ciddi bir disiplini, iyi bir performans\u0131 yakalad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in de e\u015fel mobil sistemini devreye ald\u0131k ve bunun sayesinde de \u015fokun etkisini s\u0131n\u0131rlam\u0131\u015f olduk.<\/p>\n
\n\tAyr\u0131nt\u0131lar geliyor…<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Hazine ve Maliye Bakan\u0131 \u015eim\u015fek’in a\u00e7\u0131klamalar\u0131ndan \u00f6ne \u00e7\u0131kan ba\u015fl\u0131klar: Bu b\u00fcy\u00fck bir \u015fok, bir arz \u015foku. Yani enerji boyutuyla bakarsan\u0131z H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131’ndan ge\u00e7i\u015f anlam\u0131nda d\u00fcnya s\u0131v\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, LNG dedi\u011fimiz do\u011falgaz ve petrol\u00fcn be\u015fte biri; nafta gibi, \u00fcre gibi, g\u00fcbre gibi buna benzer birtak\u0131m \u00fcr\u00fcnler, yani jet yak\u0131t\u0131 gibi \u00fcr\u00fcnlerin de \u00fc\u00e7te biri civar\u0131nda o […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":41139,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,5],"tags":[],"class_list":["post-66784","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-gundem"],"yoast_head":"\n