<\/p>\n
\n\tHazine ve Maliye Bakan\u0131 Mehmet \u015eim\u015fek, TRT Haber’de g\u00fcndemi de\u011ferlendirdi, sorular\u0131 yan\u0131tlad\u0131.<\/p>\n
\n\tD\u00fcnya genelinde 1970’lerden ve K\u00f6rfez sava\u015flar\u0131ndan bu yana g\u00f6r\u00fclen en b\u00fcy\u00fck arz \u015foklar\u0131ndan birinin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7eken Bakan \u015eim\u015fek, H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131’ndaki t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n k\u00fcresel enflasyon ve resesyon riski yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. T\u00fcrkiye’nin enerji arz g\u00fcvenli\u011finde bir sorunu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan \u015eim\u015fek, fiyat art\u0131\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131 al\u0131nan E\u015fel Mobil \u00f6nlemini \u015fu s\u00f6zlerle anlatt\u0131:<\/p>\n
\n\t“Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z\u0131n liderli\u011finde, b\u00fct\u00e7e imkanlar\u0131m\u0131z elverdi\u011fi i\u00e7in petrol fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015f\u0131n pompa fiyatlar\u0131na yans\u0131mas\u0131n\u0131 y\u00fczde 75 oran\u0131nda b\u00fct\u00e7e olarak biz kar\u015f\u0131l\u0131yoruz. Akaryak\u0131t \u00fcr\u00fcnlerindeki maktu \u00d6TV’den feragat ederek asl\u0131nda vatanda\u015fa bu \u015fokun yans\u0131mas\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlad\u0131k. \u015eokun \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 vatanda\u015flar\u0131m\u0131za, \u015firketlerimize, sanayicimize, esnaf\u0131m\u0131za yans\u0131tmad\u0131k.”<\/p>\n
\n\tBu ad\u0131m\u0131n enflasyondaki art\u0131\u015f\u0131 da s\u0131n\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten \u015eim\u015fek, sistemin uygulanabilmesinin temelinde b\u00fct\u00e7e disiplininin ve kamudaki tasarruf ad\u0131mlar\u0131n\u0131n yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti.<\/p>\n
\n\tT\u00fcrkiye’nin \u00e7evresindeki sava\u015f ve gerginliklere ra\u011fmen bir “istikrar adas\u0131” olarak kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve savunma sanayisindeki s\u0131\u00e7raman\u0131n \u00fclkeye cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k katt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten \u015eim\u015fek, cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131 azaltmak ve bor\u00e7 yaratmayan do\u011frudan uluslararas\u0131 sermayeyi \u00fclkeye \u00e7ekmek i\u00e7in haz\u0131rlanan yeni yat\u0131r\u0131m paketine de\u011findi.<\/p>\n
\n\t\u00c7ok uluslu \u015firketlerin merkezlerini ve k\u00fcresel teknoloji giri\u015fimlerini (start-up) T\u00fcrkiye’ye \u00e7ekmeyi hedeflediklerini belirten \u015eim\u015fek, transit ticaret hamlesiyle ilgili \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n
\n\t“Singapur, Hollanda, Hong Kong gibi \u00fclkeler \u00f6nemli transit ticaret merkezleri ve kendi \u00fcrettiklerinden \u00e7ok daha fazla ticaret yap\u0131yorlar. Biz de bunu dramatik bir \u015fekilde g\u00fc\u00e7lendiriyoruz. Bir firma transit ticaret yapmak \u00fczere \u0130stanbul Finans Merkezi’nde faaliyet g\u00f6sterirse y\u00fczde 100, \u00fclkemizin herhangi bir k\u00f6\u015fesinde bu faaliyette bulunursa y\u00fczde 95 kurumlar vergisinden istisna olacak.”<\/p>\n
\n\tT\u00fcrkiye’nin g\u00fc\u00e7l\u00fc insan kayna\u011f\u0131 ve altyap\u0131s\u0131yla sanayide \u00f6nemli bir g\u00fc\u00e7 merkezi oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izen \u015eim\u015fek, imalat sanayisini korumak ve desteklemek i\u00e7in radikal vergi indirimleri planlad\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n
\n\tMeclis Plan ve B\u00fct\u00e7e Komisyonuna sunulan d\u00fczenlemeye g\u00f6re, standart olarak y\u00fczde 25 uygulanan kurumlar vergisinin, ihracata dayal\u0131 imalat yapan firmalar i\u00e7in y\u00fczde 9’a, di\u011fer ihracat\u00e7\u0131lar i\u00e7in ise y\u00fczde 14’e indirilmesinin hedeflendi\u011fini belirten \u015eim\u015fek, “Amac\u0131m\u0131z uluslararas\u0131 do\u011frudan yat\u0131r\u0131mlar\u0131 T\u00fcrkiye’ye cezbetmek ve T\u00fcrkiye’nin d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmakt\u0131r” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
\n\tBakan \u015eim\u015fek’in a\u00e7\u0131klamalar\u0131ndan \u00f6ne \u00e7\u0131kan ba\u015fl\u0131klar:<\/p>\n
\n\tBu b\u00fcy\u00fck bir \u015fok, bir arz \u015foku. Yani enerji boyutuyla bakarsan\u0131z H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131’ndan ge\u00e7i\u015f anlam\u0131nda d\u00fcnya s\u0131v\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, LNG dedi\u011fimiz do\u011falgaz ve petrol\u00fcn be\u015fte biri; nafta gibi, \u00fcre gibi, g\u00fcbre gibi buna benzer birtak\u0131m \u00fcr\u00fcnler, yani jet yak\u0131t\u0131 gibi \u00fcr\u00fcnlerin de \u00fc\u00e7te biri civar\u0131nda o b\u00f6lgeden, H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131’ndan ge\u00e7erek d\u00fcnyaya arz ediliyor.<\/p>\n
\n\tDolay\u0131s\u0131yla bu asl\u0131nda 1970’lerden beri -yani biliyorsunuz 73 sava\u015f\u0131 vard\u0131, 78’deki bir arz \u015foku vard\u0131, sonra 90’l\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda birinci K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131 var, 2000’li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda ikinci K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131 var, Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131 var- b\u00fct\u00fcn bunlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman bu \u015fok \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir \u015fok. Hatta b\u00fct\u00fcn bu bahsetti\u011fim, zikretti\u011fim \u015foklar\u0131n tamam\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck bir \u015fok. Dolay\u0131s\u0131yla o anlamda bakarsan\u0131z b\u00fcy\u00fck bir \u015fok ve k\u00fcresel ekonomiye etkisi de tabii ciddi boyutlarda olacak.<\/p>\n
\n\tEtki kanallar\u0131na bakacak olursak tabii birinci kanal enflasyon kanal\u0131. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u00fcresel emtia fiyatlar\u0131nda bir ciddi art\u0131\u015f var; \u00f6zellikle enerji fiyatlar\u0131nda ama sadece enerji de\u011fil. Yani petrolden, do\u011falgazdan \u00fcretilen bir\u00e7ok \u00fcr\u00fcn\u00fcn -g\u00fcbre gibi, helyum gibi- fiyatlar\u0131nda dramatik art\u0131\u015flar var. Fiyatlara bakarsan\u0131z Brent petrol\u00fc sava\u015f \u00f6ncesine g\u00f6re %57 yukar\u0131da, do\u011falgaz fiyatlar\u0131 Avrupa’da %44 yukar\u0131da. Ama baz\u0131 \u00fcr\u00fcnlere bakarsan\u0131z, \u00f6rne\u011fin \u00fcre g\u00fcbresi %120’nin \u00fczerinde artm\u0131\u015f durumda veya jet yak\u0131t\u0131na bakarsan\u0131z %130’un \u00fczerinde bir art\u0131\u015f var.<\/p>\n
\n\tBir\u00e7ok havayolu, bir\u00e7ok \u00fclkede ciddi bir \u015fekilde u\u00e7u\u015flarda kesintiye gitmeye ba\u015flad\u0131. \u015eimdi dolay\u0131s\u0131yla birinci etki kanal\u0131 enflasyon. Yani k\u00fcresel enflasyon y\u00fckselecek. Tabii \u00fclkemizde de maalesef birtak\u0131m etkiler s\u00f6z konusu. Birinci konu bu. Tabii enflasyon beklentilerindeki bozulma, enflasyondaki y\u00fckselmeyle birlikte dikkat ederseniz finansal ko\u015fullarda da s\u0131k\u0131la\u015fma var.<\/p>\n
\n\t\u00a0<\/p>\n
\n\tMay 5, 2026<\/a><\/p><\/blockquote>\n
\n\tAmerika Birle\u015fik Devletleri’ne bakarsan\u0131z 10 y\u0131l vadeli, 30 y\u0131l vadeli tahvillerin faizlerinde ciddi art\u0131\u015f var; \u0130ngiltere’de de art\u0131\u015f var, Avrupa Birli\u011fi’nde de art\u0131\u015f var. Dolay\u0131s\u0131yla b\u00fct\u00fcn bunlar asl\u0131nda orta-uzun vadeli finansal ko\u015fullarda da bir s\u0131k\u0131la\u015fmaya i\u015faret ediyor. K\u0131sa vadeli faiz indirimleri b\u00fcy\u00fck ihtimalle duracak.<\/p>\n
\n\t“O bo\u011faz\u0131n kapal\u0131 kalmas\u0131 ana sorun”<\/h2>\n
\n\tK\u00fcresel ekonomiye etkisi bir di\u011fer boyutu ticaret kanal\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc tedarik zincirlerindeki bu k\u0131r\u0131lmalar, enerji arz g\u00fcvenli\u011findeki bu s\u0131k\u0131nt\u0131lar baz\u0131 b\u00f6lgelerde ciddi bir s\u0131k\u0131nt\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumda. Bu tabii ticareti de olumsuz etkiliyor. Nihai olarak tabii k\u00fcresel bir resesyon riski var m\u0131? Burada tabii IMF\u2019nin biz en son Washington\u2019a gitti\u011fimizde Nisan toplant\u0131lar\u0131 i\u00e7in, bahar toplant\u0131lar\u0131 i\u00e7in bize \u00fc\u00e7 tane senaryo sunulmu\u015ftu. Birinci senaryo referans senaryo, yani baz senaryo. Baz senaryoda o g\u00fcn i\u00e7in petrol fiyatlar\u0131n\u0131n 82 dolar olaca\u011f\u0131 varsay\u0131m\u0131 vard\u0131. \u00c7ok anlaml\u0131 bir senaryo olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131. A\u015fa\u011f\u0131 y\u00f6nl\u00fc dedikleri bir senaryo vard\u0131, orada 100 dolarl\u0131k bir \u00f6ng\u00f6r\u00fc var; \u015fu anda ona daha yak\u0131n\u0131z, y\u0131l\u0131n ortalamas\u0131ndan bahsediyoruz. Bir de daha k\u00f6t\u00fc senaryo var, yani en k\u00f6t\u00fc senaryo 110 dolarl\u0131k.<\/p>\n
\n\tTabii burada b\u00fcy\u00fcme e\u011fer 110 dolarl\u0131k bir ortalamada durursa petrol fiyatlar\u0131, %2 veya alt\u0131na inebiliyor. 100 dolarda olursa %2,5 civar\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcyor. Baz senaryoda %3 civar\u0131 bir b\u00fcy\u00fcmeden bahsediliyordu. Dolay\u0131s\u0131yla k\u00fcresel b\u00fcy\u00fcmenin ciddi bir \u015fekilde bug\u00fcn itibariyle olumsuz etkilenme potansiyeli var. Enflasyonun tekrar %5-6 aral\u0131\u011f\u0131na -d\u00fcnya ortalama enflasyonundan bahsediyorum- y\u00fckselme riski olduk\u00e7a y\u00fcksek. Finansal ko\u015fullarda bir s\u0131k\u0131la\u015fma var. \u00d6zetle, ge\u00e7mi\u015fe bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman buna benzer durumlarda, yani petrol fiyatlar\u0131n\u0131n %50 ve daha y\u00fcksek seyretti\u011fi uzun s\u00fcreli d\u00f6nemlerde genelde k\u00fcresel resesyon olmu\u015f. \u015eimdi burada s\u0131k\u0131nt\u0131 asl\u0131nda sava\u015f durmu\u015f gibi fakat o bo\u011faz\u0131n kapal\u0131 kalmas\u0131 ana sorun.<\/p>\n
\n\tSava\u015f beklenenden uzun s\u00fcrd\u00fc. Bug\u00fcnk\u00fc t\u0131kan\u0131kl\u0131k sava\u015f benzeri bir etki yarat\u0131yor. Yani fiili \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n durmu\u015f olmas\u0131 bir \u015fey ifade etmiyor \u00e7\u00fcnk\u00fc bo\u011faz hala kapal\u0131.<\/p>\n
\n\t\u00a0<\/p>\n
\n\tMay 5, 2026<\/a><\/p><\/blockquote>\n
\n\tOnun kapal\u0131 olmas\u0131, uzun s\u00fcrm\u00fc\u015f olmas\u0131, yay\u0131l\u0131m\u0131 ve tabii b\u00f6lgede baz\u0131 enerji \u00fcretim veya petrokimya \u00fcretim tesislerinde de bir miktar zarar var.<\/p>\n
\n\t“\u015eu anda T\u00fcrkiye\u2019de bir sorun yok”<\/h2>\n
\n\tBirincisi enerji tedari\u011fi, yani enerji arz g\u00fcvenli\u011fi boyutuyla \u015fu an itibariyle bir sorunumuz yok. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z\u0131n liderli\u011finde son 20-25 y\u0131lda T\u00fcrkiye enerji tedari\u011fini \u00e7e\u015fitlendirdi. Yani petrol, do\u011falgaz, \u00f6zellikle bir\u00e7ok alanda yap\u0131lan yat\u0131r\u0131mlar; boru hatlar\u0131ndan bahsediyoruz, yeni ilave LNG kapasitesinden ve depolama kapasitesinden bahsediyoruz, ciddi bir \u00e7e\u015fitlendirmeye gidildi. Dolay\u0131s\u0131yla bizim H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131\u2019na olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck derecede.<\/p>\n
\n\t\u00a0<\/p>\n
\n\tMay 5, 2026<\/a><\/p><\/blockquote>\n
\n\tO bizi etkilemiyor. Yani en \u00f6nemli konu enerji arz g\u00fcvenli\u011fi ve tedarik anlam\u0131nda \u015fu anda T\u00fcrkiye\u2019de bir sorun yok. Jet yak\u0131t\u0131nda sorun yok, do\u011falgazda sorun yok, petrolde sorun yok.<\/p>\n
\n\tBu birinci husus. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc olmayan bir \u015fey en pahal\u0131 \u015feydir. Yani en k\u00f6t\u00fc senaryo odur. \u015eimdi ikinci olarak tabii petrol fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015f bizim takdir edersiniz ki d\u0131\u015f dengede ilave a\u00e7\u0131\u011fa sebep olacak, enflasyonist etkisi var. B\u00fct\u00fcn bunlar bir ger\u00e7ek. Yani bir realite. Biz ayr\u0131 bir gezegende de\u011filiz. D\u00fcnyada \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir arz \u015foku var ve bu T\u00fcrkiye’yi etkileyecek.<\/p>\n
\n\t“E\u015fel mobil ile vatanda\u015fa bu \u015fokun yans\u0131mas\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlad\u0131k”<\/h2>\n
\n\tE\u015fel mobilde biz bir ad\u0131m att\u0131k. Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z\u0131n yine liderli\u011finde b\u00fct\u00e7e imkanlar\u0131m\u0131z elverdi\u011fi i\u00e7in biz dedik ki bu petrol fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015f\u0131n pompa fiyatlar\u0131na yans\u0131mas\u0131n\u0131 %75 oran\u0131nda b\u00fct\u00e7e olarak biz kar\u015f\u0131layal\u0131m. Yani bizim biliyorsunuz akaryak\u0131t \u00fcr\u00fcnlerinde maktu \u00d6TV’miz var. Yani fiyat\u0131n i\u00e7inde bir miktar \u00f6zel t\u00fcketim vergisi var. O \u00f6zel t\u00fcketim vergisinden feragat edip E\u015fel Mobil sistemi \u00fczerinden asl\u0131nda vatanda\u015fa bu \u015fokun yans\u0131mas\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlad\u0131k.<\/p>\n
\n\tBen size m\u00fcsaade ederseniz en son rakamlar\u0131 s\u00f6yleyeyim. E\u015fel mobil olmasayd\u0131 bug\u00fcn mazot 89,4 lira olurdu burada. Yani yakla\u015f\u0131k 90 lira olacakt\u0131. Halbuki \u015fu anda e\u015fel mobil sayesinde fiyat 72,7 lira, yani 73 lira diyelim. Yani yuvarl\u0131yorum, yani 90 lira olacak olan 1 litre mazot bug\u00fcnk\u00fc k\u00fcresel fiyatlarda asl\u0131nda 73 liran\u0131n alt\u0131nda bir fiyatla \u015fu anda milletimize arz ediliyor. Benzer \u015fekilde benzinde de benzin fiyat\u0131 yani e\u015fel mobil olmasayd\u0131 yakla\u015f\u0131k 79 lira olacakt\u0131, \u015fu anda 64,6, 65 lira diyelim. Dolay\u0131s\u0131yla dikkat ederseniz yani \u015fokun \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 biz vatanda\u015flar\u0131m\u0131za, T\u00fcrkiye’de faaliyet g\u00f6steren \u015firketlerimize, sanayicimize, yani esnaf\u0131m\u0131za yans\u0131tmad\u0131k. Bu tabii \u00f6nemli bir fedakarl\u0131k i\u00e7eriyor.<\/p>\n
\n\tNiye b\u00f6yle bir ad\u0131m att\u0131k? B\u00fct\u00e7ede bu kadar ciddi etkisi olabilecek \u00f6nemli bir ad\u0131m, o rakamlar\u0131 da payla\u015faca\u011f\u0131m. \u015eimdi \u00f6ncelikle \u015funu s\u00f6yleyeyim: Biz vatanda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n al\u0131m g\u00fcc\u00fcn\u00fc \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde korumay\u0131 hedefledik. Evet, b\u00fcy\u00fck bir k\u00fcresel \u015fok var ama b\u00fct\u00e7ede alan\u0131m\u0131z vard\u0131. Biz bu \u015fokun etkisini s\u0131n\u0131rlamak istedik, bir. \u0130kincisi de tabii ki enflasyonda ge\u00e7ici bir y\u00fckseli\u015fle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z ama e\u015fel mobil sistemini devreye almasayd\u0131k enflasyondaki art\u0131\u015f \u00e7ok daha dramatik olacakt\u0131. Yani \u015fu andaki yans\u0131ma \u00fc\u00e7te bir oran\u0131nda bile de\u011fil, Merkez Bankas\u0131’n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma var. Dolay\u0131s\u0131yla enflasyondaki art\u0131\u015f\u0131 da s\u0131n\u0131rlam\u0131\u015f olduk.<\/p>\n
\n\tAlternatif bir senaryoda az \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fim gibi yani biz e\u015fel mobili devreye almasayd\u0131k, k\u00fcresel ham petrol fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015f\u0131 biz oldu\u011fu gibi pompa fiyatlar\u0131na yans\u0131tsayd\u0131k enflasyon \u00e7ok daha y\u00fcksek seviyelere \u00e7\u0131km\u0131\u015f olurdu. \u0130\u015f d\u00fcnyam\u0131z\u0131n rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fc \u00f6nemsiyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc sonu\u00e7ta biliyorsunuz mazot tar\u0131mda, ula\u015ft\u0131rmada \u00f6nemli bir girdi. Biz e\u015fel mobille asl\u0131nda \u00e7ift\u00e7imizi desteklemi\u015f olduk. E\u015fel mobille biz esnaf\u0131m\u0131z\u0131, sanayimizi, ihracat\u0131m\u0131z\u0131 desteklemi\u015f olduk.<\/p>\n
\n\tYani esas itibar\u0131yla biz vatanda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n al\u0131m g\u00fcc\u00fcn\u00fc, \u00fclkemizin rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fc \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde korumak i\u00e7in bu fedakarl\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131k. Nas\u0131l bir fedakarl\u0131k? \u0130lk 2 ayda bize maliyeti -yani gelir kayb\u0131 s\u00f6yleyeyim- yap\u0131lmasayd\u0131 ki senaryoya oranla yakla\u015f\u0131k 90 milyar lira. Yani ciddi bir rakam; 2 milyar dolar. Y\u0131l\u0131n tamam\u0131nda benzer durum devam ederse etki yakla\u015f\u0131k 600 milyar lira civar\u0131nda bir \u015fey olacak.<\/p>\n
\n\t\u00a0<\/p>\n
\n\tMay 5, 2026<\/a><\/p><\/blockquote>\n
\n\tYani bug\u00fcnk\u00fc fiyatlarla 13-14 milyar dolarl\u0131k bir rakamdan bahsediyorsunuz. Bunun bir de finansman maliyeti var.<\/p>\n
\n\tUzun bir s\u00fcredir b\u00fct\u00e7ede disiplini tesis etmeseydik, kamuda tasarruf yapmasayd\u0131k, gelirlerimizi artt\u0131rma \u00e7abas\u0131na girmeseydik, harcamalar\u0131 kontrol alt\u0131na almasayd\u0131k, b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 ge\u00e7en sene d\u00fc\u015f\u00fcremeseydik bunu yapma imkan\u0131m\u0131z olmayacakt\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla b\u00fct\u00e7ede ciddi bir disiplini, iyi bir performans\u0131 yakalad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in de e\u015fel mobil sistemini devreye ald\u0131k ve bunun sayesinde de \u015fokun etkisini s\u0131n\u0131rlam\u0131\u015f olduk.<\/p>\n
\n\t“\u00c7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir arabuluculuk rol\u00fcm\u00fcz var”<\/h2>\n
\n\tCumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z\u0131n ifadesiyle T\u00fcrkiye b\u00f6lgenin istikrar adas\u0131. Yani b\u00f6lgemizde sava\u015flar var, \u00e7at\u0131\u015fmalar var, gerginlikler var ama Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z \u00fclkemizi bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tuttu. Bu \u00f6nemli. Biz tam aksine b\u00f6lgede bu \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n, bu sava\u015flar\u0131n -bir s\u00fcredir devam eden, yani sadece \u0130ran-\u0130srail-Amerika sava\u015f\u0131 de\u011fil, kuzeydeki, g\u00fcneydeki di\u011fer \u00e7at\u0131\u015fmalardan da bahsediyorum- \u00fclkemizi bu \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tutmakla kalmad\u0131k, ayn\u0131 zamanda b\u00f6lgede bar\u0131\u015f\u0131n, istikrar\u0131n, g\u00fcvenin yeniden tesisi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Yani bir anlamda \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir arabuluculuk rol\u00fcm\u00fcz var. Bu, T\u00fcrkiye’ye olan g\u00fcveni, T\u00fcrkiye’ye olan tevecc\u00fch\u00fc art\u0131r\u0131yor. Bu birinci konu.<\/p>\n
\n\t“T\u00fcrkiye’nin \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir savunma sanayisi var”<\/h2>\n
\n\t\u0130kinci konu tabii sava\u015f, \u00e7at\u0131\u015fma, gerginlik deyince asl\u0131nda \u00fclkelerin savunma sanayileri \u00f6n plana \u00e7\u0131k\u0131yor. T\u00fcrkiye’nin burada \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir savunma sanayisi var biliyorsunuz. \u015eu anda \u0130stanbul’da biliyorsunuz bir fuar var ve hakikaten T\u00fcrkiye, Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z\u0131n liderli\u011finde b\u00fcy\u00fck bir s\u0131\u00e7ramay\u0131 yakalad\u0131 savunma sanayinde. Bu bir taraftan \u00fclkemizin \u00e7at\u0131\u015fmalardan uzak durmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k g\u00fcc\u00fc sunuyor ama bir taraftan da \u00f6nemli bir ihracat kalemi. Bir taraftan da sanayide y\u00fcksek katma de\u011ferli d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn motoru. Yani dolay\u0131s\u0131yla bunu k\u00fc\u00e7\u00fcmsememek laz\u0131m.<\/p>\n
\n\t\u00a0<\/p>\n
\n\tMay 5, 2026<\/a><\/p><\/blockquote>\n
\n\t\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak da biz savunma sanayi d\u0131\u015f\u0131nda da asl\u0131nda imalat sanayinde, hizmetlerde uzun bir s\u00fcredir \u00f6nemli bir \u00fcs\u00fcz, \u00f6nemli bir g\u00fc\u00e7 merkeziyiz. \u015eimdi bu hususlar\u0131, yani bu avantajlar\u0131 daha da g\u00fc\u00e7lendirmek istiyoruz. Burada d\u00f6rt tane amac\u0131m\u0131z var; yani niye b\u00f6yle bir paketi Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z \u015fimdi a\u00e7\u0131klad\u0131? Asl\u0131nda biz uzun bir s\u00fcredir bunun \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorduk. Yani bunun sava\u015fla ger\u00e7ekten ilgisi yoktu. \u015eimdi genelde sava\u015ftan hemen sonra bu konu\u015fuldu\u011fu i\u00e7in sanki bir f\u0131rsat\u00e7\u0131l\u0131k yap\u0131l\u0131yor… \u00d6yle bir \u015fey yok. Biz asl\u0131nda ge\u00e7en seneden beri baz\u0131 hususlar\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorduk, biraz da zamanlama meselesi oldu.<\/p>\n
\n\t“Finansman\u0131n kalitesini art\u0131rmam\u0131z laz\u0131m”<\/h2>\n
\n\t\u0130hracat\u0131n ve do\u011frudan yat\u0131r\u0131mlar\u0131n, yani k\u00fcresel yat\u0131r\u0131mlar\u0131n te\u015fviki a\u00e7\u0131s\u0131ndan zaten bir s\u00fcredir \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorduk “ne yap\u0131labilir”. Bu birinci husus. Mesela kurumlar vergisindeki indirim; ihracat\u0131n, imalat sanayinin g\u00fc\u00e7lendirilmesi ve te\u015fvikiyle ili\u015fkili. Do\u011frudan yat\u0131r\u0131mlar\u0131n T\u00fcrkiye’ye cezbedilmesiyle ili\u015fkili. Ama baz\u0131 ad\u0131mlar da k\u00fcresel yeteneklerin, giri\u015fimcilerin, k\u00fcresel startup’lar\u0131n, yani teknoloji \u015firketlerinin T\u00fcrkiye’ye \u00e7ekilmesiyle ilgili. Mesela \u00e7ok uluslu \u015firketler var, bir\u00e7ok \u00fclkede faaliyet g\u00f6steriyorlar; bunlar\u0131n merkezinin T\u00fcrkiye’ye cezbedilmesi asl\u0131nda uzun s\u00fcredir \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir konu.<\/p>\n
\n\tBir di\u011fer konu da tabii bu \u015fokun etkisiyle takdir edersiniz ki \u00fclkemizin cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131 artacak. Cari a\u00e7\u0131k asl\u0131nda T\u00fcrkiye’nin \u00f6nemli bir sorunu; enflasyon gibi \u00f6nemli bir sorunu. \u015eimdi bir taraftan katma de\u011fer zincirinde yukar\u0131 \u00e7\u0131karak, bir taraftan enerjide d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 azaltarak cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131 azaltmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz ama bir taraftan da finansman\u0131n kalitesini art\u0131rmam\u0131z laz\u0131m. Finansman\u0131n kalitesini art\u0131rmak demek; asl\u0131nda bor\u00e7 yaratmayan, do\u011frudan T\u00fcrkiye’ye sermaye cezbetmekten ge\u00e7iyor. Bu da di\u011fer bir sebep. Bir de di\u011fer \u00f6nemli bir konu \u0130stanbul Finans Merkezi. Biliyorsunuz 2009 y\u0131l\u0131ndan beri Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6nemsedi\u011fi bir proje. Sadece fiziki mekan olarak de\u011fil -yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmas\u0131n, fiziki mekan var ama kastetti\u011fimiz d\u00fczenlemeleriyle, insan kaynaklar\u0131yla, b\u00fct\u00fcn ekosistemiyle \u00f6nemli bir k\u00fcresel finansal merkez haline getirilmesi- o konumu g\u00fc\u00e7lendiriyoruz.<\/p>\n
\n\t“Transit ticaret te\u015fvikini dramatik \u015fekilde g\u00fc\u00e7lendiriyoruz”<\/h2>\n
\n\t\u015eimdi tam olarak “ne yap\u0131yoruz” diye sordunuz. Bir s\u00fcr\u00fc ba\u015fl\u0131k var, m\u00fcsaade ederseniz teker teker anlatmaya \u00e7al\u0131\u015fay\u0131m. Ger\u00e7i bug\u00fcn grubumuz, yani parti grubumuz tasar\u0131y\u0131 Plan B\u00fct\u00e7e Komisyonu’na sundu, yani Meclis’e sundu.<\/p>\n
\n\tY\u00fcce Meclisimizin takdirinde olan bir konu. Tabii biz g\u00f6n\u00fcl ister ki bir an \u00f6nce yasala\u015fs\u0131n ve bir an \u00f6nce T\u00fcrkiye sermaye, yetenek, giri\u015fim, yani do\u011frudan yat\u0131r\u0131m cezbetsin. \u015eimdi birka\u00e7 husus var alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek istedi\u011fimiz. Bir tanesi transit ticaret. Transit ticaret ne demek, basit bir \u015fekilde: Singapur, Hollanda, Hong Kong gibi \u00fclkeler \u00f6nemli transit ticaret merkezleri. Buralarda refah d\u00fczeyi \u00e7ok y\u00fcksek ve kendi \u00fcrettiklerinden \u00e7ok daha fazla ticaret yap\u0131yorlar. Peki nas\u0131l oluyor? T\u00fcrkiye’de bir \u015firket oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, \u0130stanbul Finans Merkezi’nde; ba\u015fka bir \u00fclkeden ba\u015fka bir \u00fcr\u00fcn\u00fc al\u0131p T\u00fcrkiye’ye getirmeden ba\u015fka bir \u00fclkeye satmak… Biz buna transit ticaret diyoruz. Transit ticaret te\u015fviki yeni de\u011fil fakat bunu dramatik bir \u015fekilde g\u00fc\u00e7lendiriyoruz. Diyoruz ki: E\u011fer bir firma transit ticaret yapmak \u00fczere \u0130stanbul Finans Merkezi’nde faaliyet g\u00f6sterirse %100 kurumlar vergisinden istisna olacak. Yok e\u011fer \u0130stanbul Finans Merkezi d\u0131\u015f\u0131nda \u00fclkemizin herhangi bir k\u00f6\u015fesinde transit ticaretle i\u015ftigal edecekse, o zaman da kurumlar vergisi istisnas\u0131n\u0131 %95 yap\u0131yoruz. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi olduk\u00e7a dramatik, radikal bir ad\u0131m atm\u0131\u015f oluyoruz.<\/p>\n
\n\tHedef koymak i\u00e7in \u00e7ok erken. \u00d6nce m\u00fcsaade ederseniz bu yasal d\u00fczenleme ge\u00e7sin. Sonra biz onun ikincil d\u00fczenlemelerini yapaca\u011f\u0131z. Hemen etki yaratacak bir husus de\u011fil, bunu bir kere kabullenelim, ger\u00e7ek\u00e7i olal\u0131m. Ama orta-uzun vadede bence T\u00fcrkiye’yi \u00f6nemli bir ticaret merkezi yapar. Bunu \u00f6nemsiyoruz.<\/p>\n
\n\t“Ama\u00e7 uluslararas\u0131 do\u011frudan yat\u0131r\u0131mlar i\u00e7in cazibe merkezi olmak”<\/h2>\n
\n\t\u015eimdi tabii ki ihracat\u0131n ve imalat sanayinin te\u015fvikine ili\u015fkin bir ad\u0131m var. Plan B\u00fct\u00e7e Komisyonu’na g\u00f6nderdi\u011fimiz, grubumuzun sundu\u011fu bir teklif. Nihai \u015fekli nas\u0131l olur bilmiyorum ama g\u00f6nderildi\u011fi haliyle biz diyoruz ki: T\u00fcrkiye’de standart kurumlar vergisi oran\u0131 %25. Finans sekt\u00f6r\u00fc i\u00e7in %30 biliyorsunuz. Biz diyoruz ki bunu imalat\u00e7\u0131-ihracat\u00e7\u0131lar i\u00e7in %9’a indirelim, di\u011fer ihracat\u00e7\u0131lar i\u00e7in %14’e. Dolay\u0131s\u0131yla e\u011fer bu \u015fekilde ge\u00e7erse bu \u00e7ok dramatik bir husus olacak. Neden? \u015e\u00f6yle T\u00fcrkiye zaten \u00e7ok \u00f6nemli bir ekonomi; altyap\u0131s\u0131 \u00e7ok iyi, insan kayna\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc, enerjide arz g\u00fcvenli\u011finde s\u0131k\u0131nt\u0131 yok, i\u00e7 pazar olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fck, imalat sanayinde b\u00fcy\u00fck bir deneyime, birikime ve k\u00fclt\u00fcre sahip. B\u00f6yle bir durumda bizim amac\u0131m\u0131z ihracata dayal\u0131 imalat sanayi yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 \u00e7ekmek; i\u00e7eriden ve d\u00fcnyadan. B\u00f6ylece T\u00fcrkiye’nin yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 art\u0131rmak, d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmak\u2026 Ama\u00e7 burada uluslararas\u0131 do\u011frudan yat\u0131r\u0131mlar i\u00e7in bir cazibe merkezi olmak, ihracat\u0131 ve imalat sanayini desteklemek.<\/p>\n
\n\t\u00a0<\/p>\n
\n\tMay 5, 2026<\/a><\/p><\/blockquote>\n
\n\t\u0130malat sanayi bizim i\u00e7in \u00e7ok de\u011ferli. K\u00fcresel rekabet ko\u015fullar\u0131n\u0131n getirdi\u011fi s\u0131k\u0131nt\u0131lar var fark\u0131nday\u0131z fakat imalat sanayi bizim i\u00e7in \u00e7ok kritik. Sadece hizmetlere dayal\u0131 bir ekonomi olmak i\u00e7in \u00e7ok erken. Onun i\u00e7in biz imalat sanayini g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde desteklemek i\u00e7in bu ad\u0131m\u0131 atmay\u0131 planl\u0131yoruz.<\/p>\n
\n\tYani \u015f\u00f6yle; stratejik \u00fcr\u00fcn dedi\u011finiz hususlara ili\u015fkin, yani sanayi politikas\u0131 ba\u011flam\u0131nda bizim iki tane \u00f6nemli program\u0131m\u0131z var biliyorsunuz. HIT-30, orada biliyorsunuz y\u00fcksek teknoloji 30 \u00fcr\u00fcn\u00fcn 2030\u2019a kadar 30 milyar dolarl\u0131k bir paketle desteklenmesini i\u00e7eriyor. Bir di\u011feri YTAK dedi\u011fimiz bir program. Bu programda da biliyorsunuz 284 tane orta y\u00fcksek ve y\u00fcksek teknoloji \u00fcr\u00fcn belirledik. O \u00fcr\u00fcnlerin T\u00fcrkiye\u2019de \u00fcretilmesini sa\u011flamaya y\u00f6nelik; 2 y\u0131l \u00f6demesiz, 10 y\u0131l vadeli, T\u00fcrk liras\u0131 cinsinden olduk\u00e7a cazip kredi imk\u00e2nlar\u0131 sunuyoruz. Yani di\u011fer te\u015fvikler zaten var.<\/p>\n
\n\t\u015eimdi bir di\u011fer husus, m\u00fcsaade ederseniz; transit ticaretten bahsettik, imalat sanayi ve ihracat\u0131n desteklenmesinden bahsettik. \u015eimdi nitelikli hizmet merkezlerinin T\u00fcrkiye\u2019ye gelmesini te\u015fvik etmek, ne demek? \u015e\u00f6yle; \u00e7ok uluslu \u015firketler var ve bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 k\u00fcresel de nitelikli hizmetler sunuyor. \u00d6rne\u011fin; Google, Microsoft gibi, Apple gibi\u2026 Yani bir s\u00fcr\u00fc k\u00fcresel veya bu \u015fey olabilir; biyoteknoloji firmalar\u0131, ila\u00e7 firmalar\u0131 olabilir. Akl\u0131n\u0131za gelen herhangi bir alan. \u015eimdi biz diyoruz ki; bunlar d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok \u00fclkesinde faaliyet g\u00f6steren \u015firketler. Bu hizmetlere ili\u015fkin faaliyet merkezini T\u00fcrkiye\u2019ye ta\u015f\u0131s\u0131nlar diyoruz. Yani Orta Asya, Orta Do\u011fu, Kuzey Afrika, Balkanlar\u2019\u0131 T\u00fcrkiye\u2019den y\u00f6netsinler diyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye zaten \u00e7ok \u00f6nemli bir sanayi ve hizmetler \u00fcss\u00fc. Burada ne yap\u0131yoruz? Diyoruz ki, e\u011fer siz hizmet merkezini T\u00fcrkiye\u2019ye ta\u015f\u0131rsan\u0131z, 20 y\u0131l boyunca -bak\u0131n bu \u00e7ok net yani, \u00e7ok ciddi bir \u015fey- e\u011fer siz gelirlerinizin %80\u2019ini yurt d\u0131\u015f\u0131ndan elde ediyorsan\u0131z biz size kurumlar vergisini s\u0131f\u0131rl\u0131yoruz \u0130stanbul Finans Merkezi’nde. \u0130stanbul Finans Merkezi d\u0131\u015f\u0131nda ise vergiyi %95 oran\u0131nda indiriyoruz. Yani \u0130stanbul Finans Merkezi’nde 20 y\u0131l boyunca %100 vergi muafiyeti, finans merkezi d\u0131\u015f\u0131nda ise %95 vergi muafiyeti.<\/p>\n
\n\t\u00a0<\/p>\n