\n\tBir \u015fehirde yeni bir yol yap\u0131lmadan, bir bina y\u00fckselmeden ya da kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm projesi hayata ge\u00e7irilmeden \u00f6nce olas\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Depremde hasar g\u00f6ren bir k\u00f6pr\u00fcn\u00fcn ula\u015f\u0131m\u0131 nas\u0131l etkileyece\u011fi veya muhtemel selin hangi g\u00fczergahlardan ilerleyebilece\u011fi \u00f6nceden hesaplanabilir mi? \u015eehirlerin \u00fc\u00e7 boyutlu dijital ikizleri, bu sorulara yan\u0131t arayan teknolojiler aras\u0131nda yer al\u0131yor.<\/p>\n
\n\tTapu ve Kadastro Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, \u0130stanbul\u2019daki 3 Boyutlu Ta\u015f\u0131nmaz Y\u00f6netim Bilgi Sistemi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n Haziran 2026 itibar\u0131yla tamamland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve sistemin yak\u0131n zamanda kullan\u0131ma a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n planland\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyurdu. Projenin T\u00fcrkiye geneline yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in de \u00e7al\u0131\u015fmalar s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n
\n\tPeki, \u015fehirlerin dijital ikizleri nas\u0131l olu\u015fturuluyor? Sistem hangi alanlarda kullan\u0131lacak? Merak edilenlere Y\u0131ld\u0131z Teknik \u00dcniversitesi \u0130n\u015faat M\u00fchendisli\u011fi Fak\u00fcltesi\u2019nden Prof. Dr. Zeynep I\u015f\u0131k\u2019la yan\u0131t arad\u0131k.<\/p>\n
Hava ve uydu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri, dronlar, lazer tarama sistemi dedi\u011fimiz lidarlar ve co\u011frafi bilgi sistemleriyle dijital ikizi olu\u015fturuyoruz. Bu sayede statik veri dedi\u011fimiz topografyay\u0131, arazi verisini, yap\u0131 stokunu, dijital sistemlerin i\u00e7erisine \u00f6ncelikle entegre ediyoruz. Bunun ard\u0131ndan daha ak\u0131\u015fkan ve g\u00fcncel verileri de sens\u00f6rler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla alarak -ki bunlar trafik, ula\u015f\u0131m, enerji veya su ak\u0131\u015f\u0131yla ilgili veriler olabilir- sistemin i\u00e7erisine entegre ediyoruz.<\/p>\n
Y\u0131ld\u0131z Teknik \u00dcniversitesi \u0130n\u015faat M\u00fchendisli\u011fi Fak\u00fcltesi’nden Prof. Dr. Zeynep I\u015f\u0131k<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n
<\/p>\n
\n\tYaln\u0131zca 3 boyutlu g\u00f6r\u00fcnt\u00fc demek de\u011fil<\/h2>\n
\n\tDijital ikiz, ger\u00e7ek d\u00fcnyadaki bir sistemin, yap\u0131n\u0131n veya \u015fehrin dijital ortamdaki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. Ancak bu teknoloji, yaln\u0131zca binalar\u0131n ve yollar\u0131n 3 boyutlu olarak g\u00f6r\u00fcnt\u00fclendi\u011fi bir modelden ibaret de\u011fil. \u015eehrin nas\u0131l geli\u015fti\u011fine ve farkl\u0131 ko\u015fullara nas\u0131l tepki verebilece\u011fine ili\u015fkin verileri de bir araya getiriyor. Prof. Dr. Zeynep I\u015f\u0131k, dijital ikizin nas\u0131l olu\u015fturuldu\u011funu \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131kl\u0131yor:<\/p>\n
\n\t\u201cHava ve uydu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri, dronlar, lazer tarama sistemi dedi\u011fimiz lidarlar ve co\u011frafi bilgi sistemleriyle dijital ikizi olu\u015fturuyoruz. Bu sayede statik veri dedi\u011fimiz topografyay\u0131, arazi verisini, yap\u0131 stokunu, dijital sistemlerin i\u00e7erisine \u00f6ncelikle entegre ediyoruz. Bunun ard\u0131ndan daha ak\u0131\u015fkan ve g\u00fcncel verileri de sens\u00f6rler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla alarak -ki bunlar trafik, ula\u015f\u0131m, enerji veya su ak\u0131\u015f\u0131yla ilgili veriler olabilir- sistemin i\u00e7erisine entegre ediyoruz. Bu sayede ya\u015fayan bir model ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f oluyor.\u201d<\/p>\n
\n\tHer alanda hayat\u0131m\u0131za giren yapay zeka bu alanda da kullan\u0131l\u0131yor. Gerek g\u00f6r\u00fcnt\u00fc i\u015flemeyle gereksek yap\u0131 \u00e7izim modelleriyle yapay zeka entegre edilerek son derece kolay bir \u015fekilde \u015fehirlerin dijital ikizleri ortaya \u00e7\u0131kar\u0131labiliyor.<\/p>\n
<\/p>\n
\n\tYeni yol ve binalar dijital ortamda test edilecek<\/h2>\n
\n\tDijital ikizlerin \u015fehir planlamas\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli bir rol\u00fc var. En \u00f6nemli kullan\u0131m alanlar\u0131ndan biri, ku\u015fkusuz projeler hayata ge\u00e7irilmeden \u00f6nce farkl\u0131 senaryolarla de\u011ferlendirilebilmesi. Prof. Dr. I\u015f\u0131k, bunun \u015fehir planlamas\u0131na nas\u0131l katk\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 bir \u00f6rnekle a\u00e7\u0131kl\u0131yor:<\/p>\n
\n\t\u201cKentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm projesini bir dijital ikiz \u00fcst\u00fcnden bir \u015fehre uygulad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ortaya \u00e7\u0131kabilecek olan sonu\u00e7lar\u0131 \u00e7ok daha \u00f6nceden g\u00f6rebilme \u015fans\u0131 elde etmi\u015f oluyoruz. Yani \u00f6nce denemi\u015f, sonra uygulam\u0131\u015f oluyoruz. Di\u011fer taraftan yine burada yapay zekan\u0131n etkisinden s\u00f6z etmek gerekir. \u00d6nceleri bu tip kararlar\u0131 \u015fehirler \u00fcst\u00fcnde uygulamaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u00e7ok az say\u0131da alternatif \u00fcst\u00fcnden ilerleyebiliyorduk. Art\u0131k \u00fcretken yapay zeka sayesinde \u00e7ok say\u0131da alternatif \u00fcst\u00fcnden farkl\u0131 senaryolar olu\u015fturarak bu tip proje kararlar\u0131n\u0131n \u015fehirler \u00fcst\u00fcndeki sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n neler olabilece\u011fini kolayl\u0131kla g\u00f6rebilmi\u015f oluyoruz.\u201d<\/p>\n
\n\tDijital ikiz sisteminin asl\u0131nda bir u\u00e7u\u015f sim\u00fclat\u00f6r\u00fcne benzedi\u011fine dikkat \u00e7eken Prof. Dr. I\u015f\u0131k, \u201cMilyonlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u015fehirlerde dijital ikiz modelleri \u00fcst\u00fcnden proje kararlar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n neler olabilece\u011fini, hangi ula\u015f\u0131m kanallar\u0131n\u0131n nas\u0131l etkilenece\u011fini, herhangi bir afet durumunda ne gibi kararlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 anlayabiliyoruz\u201d diyor.<\/p>\n
\n\tDeprem ve sel senaryolar\u0131 test edilebilecek<\/h2>\n
\n\tDijital ikizlerin bir di\u011fer \u00f6nemli kullan\u0131m alan\u0131 ise afet y\u00f6netimi\u2026 Deprem, sel ya da yang\u0131n gibi felaketlerde dijital ikiz sisteminin \u00e7ok \u00f6nemli etkileri olacak. Prof. Dr. I\u015f\u0131k, bunu deprem \u00f6rne\u011finden yola \u00e7\u0131karak \u00f6zetliyor:<\/p>\n
\n\t\u201cYap\u0131 stokunu, zemin \u00f6zelliklerini, ula\u015f\u0131m kanallar\u0131n\u0131, altyap\u0131y\u0131 ayn\u0131 dijital ikiz modeli \u00fczerinde entegre edebiliriz. Herhangi bir afet an\u0131nda veyahut \u00f6ncesinde ger\u00e7ekle\u015febilecek bir hasarda -diyelim ki bir k\u00f6pr\u00fc ya da bir viyad\u00fckte- hangi alternatif ula\u015f\u0131m kanallar\u0131 kullan\u0131labilir, acil toplanma noktalar\u0131na nas\u0131l gidilebilir gibi senaryolar dijital ikiz modelleri \u00fczerinde denenebilir.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
\n\tYapay zeka afet sonras\u0131 m\u00fcdahaleyi h\u0131zland\u0131rabilir<\/h2>\n
\n\tDijital ikizlerin yapay zeka ile birlikte kullan\u0131lmas\u0131, \u00f6zellikle b\u00fcy\u00fck miktarda verinin de\u011ferlendirilmesi ve farkl\u0131 senaryolar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Prof. Dr. I\u015f\u0131k, bu noktada \u00f6zellikle afet sonras\u0131 al\u0131nmas\u0131 gereken kararlarda \u00f6nemli faydalar g\u00f6r\u00fclece\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor:<\/p>\n
\n\t\u201cBununla ilgili \u00e7ok say\u0131da \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z var. \u00d6rne\u011fin uydu ve hava g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerini yapay zeka modelleriyle entegre ederek herhangi bir afet an\u0131nda \u00f6ncesi-sonras\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fclere bakarak, nereye daha \u00f6ncelikle m\u00fcdahale edilmesi gerekti\u011fini tespit ediyoruz. Afet sonras\u0131 farkl\u0131 ula\u015f\u0131m g\u00fczergahlar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131, acil toplanma alanlar\u0131na ula\u015f\u0131m ve bu konuda insanlar\u0131n bilgilendirilmesi noktas\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli katk\u0131lar\u0131 da var. Di\u011fer taraftan anl\u0131k m\u00fcdahaleler ve erken uyar\u0131 sistemleri yine bunun i\u00e7erisinde de\u011ferlendirilebilir. Yapay zeka ajanlar\u0131n\u0131n bu noktada gelecekte belki daha \u00e7ok kullan\u0131laca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesindeyim.\u201d<\/p>\n
\n\tYapay zekan\u0131n daha fazla kullan\u0131lmas\u0131yla \u015fehirlerin ula\u015f\u0131m, enerji veya su altyap\u0131s\u0131ndaki de\u011fi\u015fiklikler kolayl\u0131kla takip edilip, kriz anlar\u0131nda erken uyar\u0131 sistemlerini devreye sokmak daha da kolayla\u015facak.<\/p>\n
\n\tDijitalle\u015fme mevzuata da girdi<\/h2>\n
\n\tT\u00fcrkiye\u2019de dijital ikiz ve ak\u0131ll\u0131 \u015fehir uygulamalar\u0131na y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar yaln\u0131zca akademik ara\u015ft\u0131rmalarla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131yor. \u201cArt\u0131k bu konu \u00fclkemizde ulusal stratejilere, standartlara ve mevzuatlara girmi\u015f durumda. Bu konuda yak\u0131n zamanda planlanm\u0131\u015f ve \u015fu anda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015f 2030 Ak\u0131ll\u0131 \u015eehirler Eylem ve Strateji Plan\u0131 var\u201d diyen Prof. Dr. I\u015f\u0131k \u015f\u00f6yle devam ediyor:<\/p>\n
\n\t\u201cArt\u0131k kamu, bize projenin veyahut bir \u015fehrin, bir yap\u0131n\u0131n \u00e7izimini de\u011fil, dijital verisini getirin diyor. Bu \u00e7ok \u00f6nemli bir yakla\u015f\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye’de bununla ilgili altyap\u0131 olu\u015fturulmaya ba\u015fland\u0131. Bunun da \u00f6nemli bir kayna\u011f\u0131n\u0131 yap\u0131lar olu\u015fturdu\u011fu i\u00e7in bu gibi dijital verilerin yap\u0131lardan bakanl\u0131klar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla al\u0131nacak olmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli. Dijitalle\u015fti\u011fimiz bu \u00e7a\u011fda bir model olu\u015fturma, art\u0131k yapay zekan\u0131n da entegrasyonuyla zor bir \u015fey de\u011fil.\u201d<\/p>\n
\n\tBu noktada as\u0131l \u00f6nemli olan\u0131n modellerdeki verileri do\u011fru de\u011ferlendirmek oldu\u011funu vurguluyor Prof. Dr. I\u015f\u0131k. S\u00f6zlerini \u201cAsl\u0131nda geldi\u011fimiz nokta dijital ikiz modellerinde, bir modeli g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc haliyle ele almaktan \u00e7ok onu okumaya, modelle konu\u015fmaya, \u015fehirlerimizi daha iyi hale nas\u0131l getirece\u011fimize bakmaya do\u011fru gidiyor\u201d diyerek tamaml\u0131yor.\u00a0<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bir \u015fehirde yeni bir yol yap\u0131lmadan, bir bina y\u00fckselmeden ya da kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm projesi hayata ge\u00e7irilmeden \u00f6nce olas\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Depremde hasar g\u00f6ren bir k\u00f6pr\u00fcn\u00fcn ula\u015f\u0131m\u0131 nas\u0131l etkileyece\u011fi veya muhtemel selin hangi g\u00fczergahlardan ilerleyebilece\u011fi \u00f6nceden hesaplanabilir mi? \u015eehirlerin \u00fc\u00e7 boyutlu dijital ikizleri, bu sorulara yan\u0131t arayan teknolojiler aras\u0131nda yer al\u0131yor. Tapu […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":74118,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,5],"tags":[],"class_list":["post-74117","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-gundem"],"yoast_head":"\n