Kasım ayında TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda yoğun bütçe mesaisi yapılacak.

2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi’nin TBMM’ye sunulmasının ardından bütçe maratonu başladı.

Bakanlık ve kurumların bütçelerine ilişkin komisyon görüşmeleri gelecek ay boyunca devam edecek ve 27 Kasım’da tamamlanacak. Bu müzakerelerin tamamlanmasının ardından bütçe teklifi, TBMM Genel Kurulunda görüşülecek.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın ekim ayı dış ticaret verilerini 3 Kasım’da İstanbul’da açıklaması bekleniyor. Bolat, geçen ay mal ihracatında en yüksek eylül ayı verisine ulaşıldığını belirterek, “Yıllık bazda yüzde 15,4’lük artışla 26 milyar dolar ihracatı başardık.” ifadesini kullanmıştı.

Piyasalar Merkez Bankasının mesajlarına odaklanacak

Merkez Bankasının açıklayacağı raporlar da kasımda izlenecek konular arasında yer alıyor. Bu kapsamda, Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan 12 Kasım’da bu yılın son Enflasyon Raporu’nu kamuoyuyla paylaşacak. Karahan’ın vereceği mesajlar piyasalar tarafından yakından takip edilecek.

Karahan, yılın üçüncü Enflasyon Raporu Bilgilendirme Toplantısı’nda, “2026 yıl sonu enflasyon tahminimizi yüzde 28 olarak yukarı yönlü güncelledik. Enflasyonun 2027 yıl sonunda yüzde 15’e, 2028 yıl sonunda ise yüzde 9’a geriledikten sonra orta vadede enflasyon hedefi olan yüzde 5 seviyesinde istikrar kazanacağını öngörüyoruz.” değerlendirmesinde bulunmuştu.

Merkez Bankası, yılın ikinci Finansal İstikrar Raporu’nu da 27 Kasım’da açıklayacak. Raporda, finansal istikrara ilişkin gelişmeler ve alınan tedbirlerin finans sektörüne etkileri değerlendirilecek. Karahan’ın, raporun ön sözünde yapacağı değerlendirme de ekonomi çevreleri tarafından izlenecek.

Enflasyon ve iş gücü verileri açıklanacak

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 3 Kasım’da ekim ayına ilişkin enflasyon verilerini kamuoyuyla paylaşacak. Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), eylülde aylık bazda yüzde 1,84, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) yüzde 2,07 artış göstermiş, yıllık enflasyon, tüketici fiyatlarında yüzde 29,73, yurt içi üretici fiyatlarında yüzde 27,38 olarak kayıtlara geçmişti.

Kurum, 10 Kasım’da eylül ayı sanayi üretim endeksini açıklayacak. Endeks, ağustosta aylık bazda yüzde 1, yıllık bazda yüzde 1,9 azalış gösterdi.

Merkez Bankası, 13 Kasım’da eylül ayı ödemeler dengesi istatistiklerini açıklayacak. Türkiye’nin cari işlemler hesabında ağustos ayında 4 milyar 53 milyon dolar fazla verilirken altın ve enerji hariç cari işlemler hesabında da 8 milyar 205 milyon dolarlık fazla oluşmuştu.

Hazine ve Maliye Bakanlığı, ekim ayı bütçe sonuçlarını kamuoyuna duyuracak.

TÜİK, 17 Kasım’da ekim ayı konut ve iş yeri satış istatistiklerini, tarım ürünleri üretici ile konut fiyat endekslerini, 30 Kasım’da ekim ayı dış ticaret ve iş gücü istatistiklerini açıklayacak. Türkiye’de işsizlik oranı, eylülde bir önceki aya göre 0,5 puan artarak yüzde 8,4 olmuştu.

Asgari ücrete ilişkin gelişmeler takip edilecek

Kasımda milyonlarca işçiyi ilgilendiren asgari ücretin tespitine ilişkin açıklamalar da yakından izlenecek. Aralık ayında başlayacak asgari ücret görüşmeleri öncesi Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun yapısı ve işleyişiyle ilgili gelişmeler takip edilecek.

Asgari ücret, şu anda bir işçi için aylık brüt 33 bin 30 lira, kesintiler uygulandığında net 28 bin 75 lira 50 kuruş olarak uygulanıyor.

ABD’de 3 Kasım’da 435 sandalyeli Temsilciler Meclisinin tamamı ve 100 sandalyeli Senatonun 35 koltuğu için seçime gidiliyor.

Seçimlere ilişkin ülke genelinde yapılan anketlerin ortalamasında, hem Temsilciler Meclisinde hem de Senatoda Demokratlar avantajlı görünse de asıl sonucu halihazırda başa baş yarışın sürdüğü seçim bölgeleri belirleyecek.

Senatoda Demokratlar önde görünüyor

Seçim sürecindeki ülkede, genel ve eyalet düzeyindeki anketleri derleyen Real Clear Politics (RCP) haber platformundaki tabloya göre, Senatodaki sandalyelerin 47’sini Demokratların, 44’ünü Cumhuriyetçilerin elde edeceği tahmin ediliyor.

9 eyalette ise adaylar yarışı başa baş götürüyor. Başa baş yarışın sürdüğü koltukların 8’i Cumhuriyetçi, 1’i Demokrat eğilimli görünüyor.

Cumhuriyetçilerin, bu eyaletlerden 6’sında öne geçmesi durumunda, koltuk dağılımı 50’ye 50 şeklinde olsa bile Başkan Yardımcısı JD Vance’in eşitlik bozma oyu sayesinde, Cumhuriyetçilerin Senatoda çoğunluğu sağlaması mümkün olabilir.

Yasalara göre, Senato Başkanı olarak da görev yapan ABD Başkan Yardımcısı, eşitlik bozma oyunu partisi lehine kullanabiliyor.

Temsilciler Meclisinde Demokratlar için umut var

Tamamı seçime giren Temsilciler Meclisinde, 218 sandalyeye ulaşan taraf çoğunluğu da elde etmiş olacak.

RCP’deki mevcut tabloya göre, Cumhuriyetçilerin Temsilciler Meclisinde 182, Demokratların da 227 koltuğu alması bekleniyor.

Temsilciler Meclisindeki 26 sandalye için Demokratlar ile Cumhuriyetçiler arasında süren yarışta ise makas daraldı.

Buna göre, çoğunluğu yakalayan Demokratlar, Temsilciler Meclisinde avantajlı durumda görünüyor.

Mevcut tablo nasıl?

ABD’de halihazırda Senatoda Cumhuriyetçilerin 53, Demokratların ise 45 sandalyesi var. 2 sandalyesi olan bağımsızlar, birçok konuda Demokratlar ile hareket ediyor.

Temsilciler Meclisinde ise Cumhuriyetçilerin 218, Demokratların 214, bağımsızların 1 sandalyesi bulunurken Meclisteki 2 sandalye boş konumda.

Dekontta kiranın hangi aya ait olduğunun açıkça belirtilmemesi, ödemenin ispatını güçleştirebilir ve kiranın ödenmediği iddiasıyla tahliye ya da icra takibi başlatılması riskini doğurabilir.

Kira bedelinin banka üzerinden gönderilmesi, ödemenin hangi amaçla yapıldığının açıkça belirtilmesiyle daha güvenli hale geliyor. Açıklama kısmının boş bırakılması veya eksik doldurulması, taraflar arasında bir anlaşmazlık yaşandığında kiracının ödeme yaptığını ispatlamasını zorlaştırabiliyor.

Kira ödemesinde açıklama kısmı önemli

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Zafer İçer, kiracının yalnızca para gönderdiğini değil, bu ödemenin hangi borca karşılık yapıldığını da ortaya koyabilmesi gerektiğini belirterek şu uyarıda bulunuyor:

“Kira ilişkisinde kiracının temel borcu, kira bedelini zamanında ve eksiksiz ödemektir. Taraflar arasında sonradan bir uyuşmazlık çıktığında, kiracının yalnızca para gönderdiğini değil, bu parayı hangi borcuna karşılık gönderdiğini de ortaya koyabilmesi gerekir.”

Ödeme açıklamasını değiştirmek işlemin niteliğini değiştirmiyor

Sosyal medyaya yansıyan WhatsApp yazışmalarında bazı ev sahiplerinin kiracılarından, banka transferlerinin açıklama kısmına “kira ödemesi” yerine “borç” ya da “diğer” yazmasını talep edebiliyor. Ancak açıklama kısmına farklı bir ifade yazılması, ödemenin hukuki niteliğini tek başına değiştirmiyor.

İçer, gerçeğe aykırı açıklama taleplerinin hukuken korunmadığını vurgulayarak şunları söylüyor:

“Kira bedelinin gerçekte ne amaçla ödendiği belliyken, ödemenin farklı bir işlem gibi gösterilmek istenmesi hukuken sorunludur. Banka açıklamasına ‘borç’, ‘emanet’ veya başka bir ifade yazılması, gerçekte kira bedeli olarak yapılan ödemeyi başka bir hukuki işleme dönüştürmez.”

Kira gelirini beyan etmemenin yaptırımları var

Bazı ev sahipleri vergiden kaçmak için her ne kadar kiracılarından bu talepte bulunsa da kira gelirinin vergi sorumluluğu bu açıklamalardan ibaret değil. Çünkü kira gelirinin beyan edilmemesi ya da eksik gösterilmesi, yalnızca ev sahibi ile kiracı arasındaki bir mesele değil; vergi yükümlülüklerini de ilgilendiriyor.

İçer, kira gelirinin beyan edilmemesi halinde uygulanabilecek yaptırımlara ilişkin şu değerlendirmede bulunuyor:

“Kiraya verenin beyan etmesi gereken kira gelirini hiç beyan etmemesi veya olduğundan düşük göstermesi hâlinde, vergi idaresi tarafından ödenmeyen vergi tarh edilebilir. Ayrıca vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi gibi mali yaptırımlar gündeme gelebilir”

Sahte veya yanıltıcı belgelerin kullanılması durumunda ise olayın niteliğine göre daha ağır hukuki sonuçlar ortaya çıkabilir. Bazı durumlarda süreç, hapis cezası öngörülen vergi kaçakçılığı suçlarına kadar uzanabilir.

Kiracıların olası anlaşmazlıklarda mağduriyet yaşamaması için kira ödemelerini banka üzerinden yaparken açıklama kısmına “kira bedeli” ifadesini ve ödemenin ait olduğu ayı yazmaları, dekontları da saklamaları önem taşıyor.