Yapay zeka temasına ilişkin iyimserlikle teknoloji hisselerinde görülen pozitif seyir küresel piyasalardaki risk iştahını desteklemeye devam ediyor. ABD merkezli teknoloji şirketi Nvidia’nın Meta’ya 3 milyar dolarlık yatırım yapacağına dair haberler de teknoloji hisselerine artan talepte etkili oldu.

Yatırımcılar ayrıca yapay zeka altyapısına yapılan yoğun harcamaların kalıcı bir gelir artışına dönüşüp dönüşmediğine dair kanıt bulmak amacıyla, ABD piyasalarının kapanışından sonra açıklanması beklenen Alphabet ve Microsoft’un bilançolarına da odaklandı.

Jeopolitik gelişmeler de piyasaların odağında bulunuyor. Yemen’deki İran destekli Husilerin Suudi Arabistan’daki bir rafineriye saldırı düzenlediğine dair haberler sonrasında arz endişelerinin artmasıyla aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,4 yükselerek 115,5 dolara çıktı.

ABD ve İran arasında anlaşma sağlanmasına yönelik somut bir gelişme olmaması da petrol fiyatlarındaki yükselişte etkili oluyor.

Petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyonist endişeleri artırması ve faiz oranlarının uzun süre yüksek seviyelerde kalabileceğine dair öngörülerle ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi tekrar yüzde 5’in üzerinde seyrederken, dolar endeksi 102,4 ile 14 Ekim’den bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Altının onsu ise yüzde 0,7 azalışla 4 bin 33 dolardan işlem görüyor.

Teknoloji hisselerindeki yükselişlerle yatırımcıların güvenli liman varlıklardan uzaklaşması da tahvil getirilerindeki yükselişte etkili oldu.

Öte yandan İsrail basınına göre, genel seçimlerde oyların yaklaşık yüzde 16,8’i sayılırken, Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki blok ile muhalefet arasındaki yarış başa baş seyrediyor.

İsrail merkezli Yedioth Ahronoth gazetesinin internet sitesinde yer alan verilere göre, sayılan oyların yüzde 50,4’ünü Netanyahu bloğu, yüzde 49,6’sını ise muhalefetteki diğer partiler aldı.

Analistler, İsrail’deki seçim sonuçlarının da Orta Doğu’daki jeopolitik seyrin ve piyasaların yönü üzerinde belirleyici olacağını söyledi.

Diğer taraftan Fed’in bugünkü faiz kararı piyasaların odağında bulunuyor. Fed’in politika faizini sabit bırakması bekleniyor. Analistler, toplantıda enflasyon baskıları karşısında bundan sonraki faiz politikasına ilişkin verilecek mesajların önem taşıdığını belirtti.

Fed Başkanı Kevin Warsh’ın aralık ayına ilişkin fazla ipucu vermesi beklenmese de piyasaların halihazırda fiyatladığı faiz artırımı beklentilerini zayıflatacak açıklamalardan da kaçınması bekleniyor.

New York borsası yükselişle kapandı

New York borsası, yapay zeka ile ilişkili şirketlerin hisselerindeki artışın etkisiyle dün günü yükselişle tamamladı.

Nvidia’nın hisseleri yüzde 1, Advanced Micro Devices’ın hisseleri yüzde 5,5 ve Micron Technology’nin hisseleri yüzde 2,8 değer kazandı.

Makroekonomik veri tarafında, ABD’de sanayi üretimine ilişkin bilgi vermesi açısından önem taşıyan dayanıklı mal siparişlerinin tutarı eylülde aylık bazda yüzde 1,8 arttı. Ülkede Conference Board Tüketici Güven Endeksi ise ekimde 91,7’ye yükselerek piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti.

ABD’de endeks vadeli kontratlar, güne karışık seyirle başladı.

Avrupa borsaları İngiltere hariç pozitif seyretti

Avrupa borsaları, petrol fiyatlarında dün görülen düşüşün etkisiyle alış ağırlıklı seyretti.

Fransa’da tüketici güven endeksi ekimde bir önceki aya kıyasla 5 puan azalarak 80 seviyesine indi. Bu, Haziran 2013’ten bu yana kaydedilen en düşük seviye olarak kayıtlara geçti.

Bu arada Çinli otomotiv şirketlerinin artan rekabeti ve üretim maliyetleri Alman otomotiv şirketlerinin karlılığını baskı altına alıyor. Bu gelişmeyle Mercedes-Benz’in 2026 yılına ilişkin kar beklentisini aşağı yönlü revize etmesiyle şirketin hisseleri yüzde 3,9 değer kaybetti.

Avrupa’nın önde gelen bankalarından HSBC’nin üçüncü çeyrekteki vergi öncesi karı yıllık bazda yüzde 32 artışla 9,6 milyar dolara yükselmesine karşın yıl sonuna ilişkin tahminlerini yukarı yönlü revize etmemesinden dolayı şirketin hisseleri yüzde 5,4 değer kaybetti. HSBC hisselerindeki düşüş İngiltere borsasındaki gerilemede etkili oldu.

Öte yandan yarın Avrupa Merkez Bankasının (ECB) faiz kararı piyasaların odağında olacak.

Avrupa’da enerji maliyetleri yükselirken büyüme görünümüne ilişkin soru işaretleri belirginleşmeye başladı. Büyümenin ivme kaybetme ihtimali, ECB’nin enflasyonla mücadele ile ekonomik aktiviteyi destekleme hedefleri arasındaki dengeyi sağlamasını zorlaştırıyor.

Eylül ayındaki toplantısında üç temel politika faizini 25 baz puan artıran bankanın, bu toplantısında ise temkinli kalarak faizleri sabit tutması bekleniyor. Piyasa beklentileri aralık ayında ise ECB’nin faiz artırımına gidebileceği yönünde şekilleniyor.

Söz konusu gelişmelerle, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,71, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,51 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,9 değer kazanırken, İngiltere’de FTSE 100 endeksi ise yüzde 0,75 değer kaybetti.

Avrupa’da endeks vadeli kontratlar, güne karışık seyirle başladı.

Asya borsaları pozitif seyrediyor

New York borsasında teknoloji hisselerindeki yükseliş kaynaklı pozitif seyir yeni günde Asya piyasalarına da taşındı.

Güney Kore merkezli teknoloji şirketi SK Hynix’in 3. çeyreğe ilişkin operasyonel karının yüzde 632,1 artarak 83,3 trilyon wona, gelirlerinin de yüzde 327,9 yükselişle 104,6 trilyon wona ulaşmasıyla şirketin hisseleri yüzde 10,1 arttı.

Analistler, söz konusu verinin şirketlerin yapay zeka ürünlerine yönelik talebinin sürdüğüne işaret ettiğini belirtti. Samsung Electronics’in hisseleri de yüzde 8,3 arttı.

Bu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,2, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 6,3, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,7, Hong Kong’da Hang Seng endeksi ise yüzde 0,4 yükseldi.

Olağanüstü tasfiye kapsamında ödemeler cuma günü başlayacak

Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yatay seyirle 11.151,03 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,27 değer kazandı.

Dolar/TL dün günü yüzde 0,10 artışla 49,8067’den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 49,8350’den işlem görüyor.

Bu arada uluslararası derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, Türkiye’nin borçlanma sermaye piyasasının büyümeye devam etmesini ve piyasada tedavülde bulunan toplam borçlanma araçlarının büyüklüğünün 2027’ye kadar 550 milyar dolara ulaşmasını bekliyor.

Ekonomik verilerin yanı sıra fon meselesine ilişkin gelişmeler de yakından takip ediliyor. Tera Yatırım Menkul Değerler AŞ’nin tüm faaliyet izinleri ve yetki belgesi iptal edildi. Yatırımcıların tazmin edilmesine ve şirketin tedrici tasfiyesine karar verildi.

Öte yandan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi ve 2025 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifi’ne ilişkin milletvekillerinin soru ve eleştirilerini yanıtladı.

23 Ekim itibarıyla toplam 93 fona, 71 bin 899 hesaba 68 milyar lira ödendiğini bildiren Yılmaz, olağanüstü tasfiye kapsamında 1 milyon liraya kadar olan ödemelerin cuma günü itibarıyla İş Bankası ve Ziraat Bankası aracılığıyla başlayacağını belirterek, ödemelerin en düşük tutardan başlanarak yüksek tutarlara doğru gerçekleştirileceğini kaydetti.

Analistler, bugün yurt içinde dış ticaret dengesi ve Hizmet Üretici Fiyat Endeksi’nin, yurt dışında ise Fed’in faiz kararı başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 11.300 ve 11.400 puanın direnç, 11.000 ve 10.900 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Yurt içi piyasalarda 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı arifesi nedeniyle bugün yarım gün seans yapılacak.

Karapınar, coğrafi yapısı ve yeraltı sularının çekilmesi nedeniyle uzun yıllardır obruk tehlikesiyle karşı karşıya kalıyor.

Son olarak ilçeye bağlı Kamışağlı mevkiinde bir mısır tarlasında yaklaşık bir ay önce oluştuğu tahmin edilen yeni bir obruk tespit edildi. Mısırların boyunun uzun olması sebebiyle ilk etapta fark edilemeyen obruğu, hasat için tarlaya giren biçerdöver operatörleri tarlada ilerlerken fark etti.

Yapılan ilk incelemelere göre obruğun çapının yaklaşık 10 metre, derinliğinin ise 8 metre olduğu belirlendi. Obruğun, bir biçerdöveri yutabilecek büyüklükte olması, atlatılan tehlikenin boyutunu da ortaya koydu.

Operatörlerin durumu tarla sahibine bildirmesiyle birlikte çevrede güvenlik önlemleri alındı ve obruğun bulunduğu kısımdaki mısırlar tedbir amacıyla biçilmeden bırakıldı.

Çiftçi Ziya Utku Kurtuluş, “Obruklar oluşuyor. Bulunduğumuz tarlanın iki tarla arkasında da bir obruğumuz mevcut. Halkımız alıştı, biz de alıştık. İlla ki tehlike arz ediyor bu durum. Tedbirimizi alıyoruz. Bu şekilde çiftçiliğimizi sürdürüyoruz. Çiftçi üretmeye devam edecek” dedi.

Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin konuya aşina kaynaklara dayandırdığı haberinde, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırı hazırlığında olduğuna dair yeni emareler bulunduğu iddia edildi.

Haberde, iki ülke arasında askeri ve diplomatik kanallar üzerinden yürütülen iletişimin, İran’a yönelik yeni saldırı hazırlığı ihtimalini güçlendirdiği öne sürüldü.

Washington yönetiminin, bazı Körfez ülkelerine, ABD’de 3 Kasım’da düzenlenecek Kongre ara seçimlerinden sonra kısa ama yoğun olası saldırılara hazırlıklı olmaları konusunda uyarıda bulunduğu iddia edildi.

Bölgedeki ABD güçlerinin mühimmatlarını stokladığı ve savaş uçaklarının saldırılara hazırlandığı ileri sürülen haberde, ilave bir uçak gemisi taarruz grubu ile deniz piyade birliğinin, Orta Doğu’da faaliyet gösteren yaklaşık 20 savaş gemisine gelecek ay katılabileceği öne sürüldü.

CNN’in haberinde, Orta Doğu’daki ABD güçlerinin, Başkan Donald Trump’tan emir almalarının ardından 96 saat içinde İran’a karşı yeni ve potansiyel büyük saldırılar başlatmaya hazır olduğu iddia edilmişti.

Küresel Gazeteciler Konseyi (KGK) Yönetim Kurulu adına Genel Başkan Mehmet Ali Dim imzasıyla 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı dolayısıyla bir kutlama mesajı yayınlandı.

Mesaj şöyle:

29 Ekim 1923, milletimizin kendi geleceği üzerinde söz ve karar sahibi olduğu yeni bir dönemin başlangıcıdır. İşgale karşı verilen bağımsızlık mücadelesinin zaferle sonuçlanmasının ardından ilan edilen Cumhuriyet, egemenliği millete teslim etmiş; savaşların yorgun düşürdüğü bir ülkenin yeniden ayağa kalkmasına, çağdaş bir devlet ve toplum düzeninin inşasına öncülük etmiştir. Cumhuriyetin temelinde, bütün imkânsızlıklara rağmen bağımsızlığından vazgeçmeyen bir milletin iradesi ve Atatürk’ün geleceğe yön veren vizyonu vardır.

Atatürk’ün cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve inkılapçılık ilkeleri, bu büyük dönüşümün temelini oluşturmuştur. Millet egemenliği, ortak yurttaşlık bilinci, toplumsal dayanışma, basın ve ifade özgürlüğü, kalkınma, akıl ve bilimin rehberliği ile sürekli yenilenme anlayışı Cumhuriyetimizin yolunu aydınlatmıştır. Bu ilkeleri yaşatmak; onları eğitimde, hukukta, ekonomide, kamu yönetiminde ve toplumsal hayatta karşılığı olan bir anlayışla geleceğe taşımaktır.

103 yıllık Cumhuriyet birikimi, milletimizin ortak emeği ve ortak kazanımıdır. Türkiye; eğitimden sağlığa, sanayiden teknolojiye, ulaşımdan iletişime, kültürden uluslararası ilişkilere kadar pek çok alanda önemli mesafeler katetmiştir. Kadınların toplumsal ve siyasal hayata katılımı, eğitim imkânlarının yaygınlaşması, bilimsel ve kültürel üretimin gelişmesi, Cumhuriyetin açtığı yolun en kıymetli sonuçları arasındadır. Bugün ülkemizin sahip olduğu yetişmiş insan gücünde, üretim kapasitesinde ve uluslararası birikiminde, kuşaklar boyunca verilen emeğin ve Cumhuriyet kurumlarının payı bulunmaktadır.

Geldiğimiz noktayı değerlendirirken başarılarımızla gurur duymak kadar, tamamlamamız gereken işleri de açık yüreklilikle konuşmalıyız. Atatürk’ün çağdaş uygarlık hedefi; demokrasinin güçlendirilmesini, hukukun üstünlüğünün korunmasını, fırsat eşitliğinin geliştirilmesini, kadınların ve gençlerin önündeki engellerin kaldırılmasını gerektirir. Farklı düşüncelerin saygıyla dinlendiği, yurttaşların kendilerini eşit ve güvende hissettiği, toplumsal refahın adil biçimde paylaşıldığı bir Türkiye için çalışmak, Cumhuriyete karşı ortak sorumluluğumuzdur.

BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ VURGUSU

Bu sorumluluğun en önemli unsurlarından biri de ifade ve basın özgürlüğüdür. Millî Mücadele yıllarında milletin bağımsızlık iradesini dünyaya duyuran basın, Cumhuriyetin kuruluşunda ve gelişiminde de önemli görevler üstlenmiştir. Cumhuriyetimiz basın özgürlüğünün de teminatıdır. Atatürk’ün “Basın, milletin müşterek sesidir” ve “Basın, hiçbir sebeple baskı ve etki altına alınamaz” sözleri, basının toplum hayatındaki yerini ve özgürlüğünün önemini açık biçimde ortaya koymaktadır.

Halkın doğru bilgiye ulaşabilmesi, kamu yönetiminin şeffaflığı ve demokratik denetimin işlemesi için gazetecilerin özgürce görev yapabilmesi gerekir. Haber yapmak, soru sormak, araştırmak ve kamu yararı adına eleştiride bulunmak, gazeteciliğin temel görevleridir. Meslektaşlarımızın baskı, sansür, tehdit ve ekonomik güvencesizlik kaygısı yaşamadan çalışabilmeleri, toplumun haber alma hakkının da güvencesidir. Özellikle yerel basının güçlendirilmesi, ülkemizin her köşesindeki vatandaşlarımızın sesinin duyulması bakımından büyük önem taşımaktadır.

Basının özgürlüğü ile mesleki sorumluluğu birbirini tamamlar. Hakikate bağlılık, bilgiyi doğrulama, kişilik haklarına saygı ve kamu yararını gözetme, gazeteciliğe duyulan güvenin temelidir. Dijitalleşmenin ve yapay zekânın iletişim dünyasını dönüştürdüğü günümüzde, dezenformasyonla mücadele ederken ifade özgürlüğünü koruyan, çoğulculuğu ve etik gazeteciliği güçlendiren bir yaklaşımı savunmalıyız.

Küresel Gazeteciler Konseyi olarak, Atatürk’ün “Yurtta sulh, cihanda sulh” anlayışını da rehber edinerek gazeteciler arasında dayanışmayı, toplumlar arasında karşılıklı anlayışı ve medya yoluyla dostluk ilişkilerini geliştirmeyi sürdüreceğiz. Türkiye’nin sesinin dünyada doğru duyulmasına katkı sunarken, mesleğimizin evrensel ilkelerini ve meslektaşlarımızın haklarını kararlılıkla savunacağız.

Cumhuriyetimizin ikinci yüzyılında en büyük görevimiz; bizlere emanet edilen bu değerli mirası daha güçlü kurumlarla, daha özgür bir düşünce ortamıyla, daha nitelikli eğitimle ve geleceğe güvenle bakan nesillerle ileriye taşımaktır. Cumhuriyetimizi yaşatmak, onun kazanımlarını her gün emekle, adaletle, bilgiyle ve ortak sorumlulukla büyütmektir.

Bu vesileyle, Cumhuriyetimizin kuruluşunun 103. yıl dönümünü büyük bir gurur, coşku ve sorumluluk duygusuyla kutluyoruz. Bu anlamlı günde, Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü, silah arkadaşlarını, Millî Mücadele’nin bütün kahramanlarını ve bağımsızlığımız uğruna hayatlarını feda eden aziz şehitlerimizi saygı, rahmet ve minnetle anıyoruz.

Yaşasın Cumhuriyet!