Şiddetle mücadelede yeni boyut: Sosyal Arabuluculuk

88 ülke ve 81 ilde temsilcileri bulunan Küresel Gazeteciler Konseyi (KGK)’nin 6. Küresel Medya Çalıştayı kapsamında KGK paydaşı olan Şiddetle Mücadele Vakfı (HEGEM) tarafından Alanya’da gerçekleştirilen ‘Şiddet Önleme Modeli Olarak Sosyal Arabuluculuk ve Şiddetin Medya Kullanımı’ sempozyumunda, Türkiye’nin şiddet sarmalından kurtuluşu için çözüm yolları tartışıldı

SEMPOZYUM, Alanya Eftelia Marin Otel Konferans Merkezi’nde AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Hüseyin Yayman, TBMM Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu Başkanı Çiğdem Erdoğan, KGK Genel Başkanı Mehmet Ali Dim ve HEGEM Başkanı Adem Solak’ın katılımıyla yapıldı. KGK üyesi gazeteciler ve HEGEM’in davet ettiği akademisyen ve uzmanların da bulunduğu sempozyumda, şiddetle mücadele, sosyal arabuluculuk, dijital platformların sorumluluğu ve medyanın rolüne ilişkin önemli değerlendirmelerde bulunuldu. Şiddetin önlenmesi için yalnızca hukuki düzenlemelerin yeterli olmayacağı, toplumun bütün kesimlerinin ortak hareket etmesi gerektiği vurgulandı. Sempozyumda, şiddetin önlenmesine yönelik çözüm önerileri farklı yönleriyle ele alındı. Şiddetle mücadele sempozyumu, toplumda giderek önem kazanan bu soruna karşı medya, kamu kurumları, siyaset ve sivil toplum kuruluşlarının nasıl bir sorumluluk üstlenmesi gerektiğine odaklandı.

Toplantıda verilen mesajların ortak noktası, şiddetin yalnızca olay gerçekleştikten sonra müdahale edilerek çözülebilecek bir mesele olmadığı, önleyici çalışmaların ve toplumsal farkındalığın güçlendirilmesi gerektiği oldu.

YAYMAN: SOSYAL MEDYA MİLLİ GÜVENLİK SORUNUDUR

Sempozyumun dikkat çeken başlıklarından biri de sosyal medyanın toplum üzerindeki etkileri oldu. AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Hüseyin Yayman, dijital platformların ifade özgürlüğü ve demokratik tartışma açısından önemli bir alan olduğunu belirtirken, kontrolsüz içeriklerin ciddi sorunlara yol açabildiğine dikkat çekti. Daha önce TBMM Dijital Mecralar Komisyonu Başkanlığı görevini de yürüten Yayman, sosyal medyayı insanların fikirlerini tartışabildiği bir agora olarak değerlendirdi. Ancak geleneksel medyada bulunan editoryal denetim mekanizmalarının dijital platformlarda aynı şekilde işlememesinin önemli bir sorun oluşturduğunu ifade etti. Sosyal medyanın demokratik çeşitliliğe katkısının korunması gerektiğini belirten Yayman, dijital mecraların dezenformasyon, algı operasyonları, siber zorbalık ve dijital bağımlılık gibi sorunların merkezine dönüşmemesi gerektiğini söyledi. Yayman, sosyal medyanın geldiği noktaya ilişkin değerlendirmesinde, “İnsanların fikirlerini dile getirmesi çok kıymetli. Sosyal medyanın desteklenmesi ve çeşitliliğin artırılması demokrasimiz açısından olmazsa olmazdır. Ancak sosyal medyanın bir kötülük merkezi hâline gelmesine de dikkat çekmek istiyorum. Geldiğimiz noktada sosyal medya meselesi bir millî güvenlik sorununa dönüşmüştür” ifadelerini kullandı.

TROL HESAPLAR VE DEZENFORMASYON UYARISI

Yayman, dijital platformların yalnızca kişisel düşüncelerin paylaşıldığı alanlar olmaktan çıkarak dezenformasyon ve algı operasyonlarının yürütülebildiği mecralara dönüşebildiğini belirtti. Özellikle trol hesaplar üzerinden gerçekleştirilen faaliyetlere dikkat çeken Yayman; ötekileştirme, uyuşturucu kullanımının özendirilmesi, dijital bağımlılık ve siber zorbalığın önemli sorun alanları hâline geldiğini kaydetti.

‘DİJİTAL MECRALARIN KENDİ ANAYASASI OLMALI’

Dijital dünyanın giderek daha etkili hâle geldiğini belirten Yayman, platformların kendilerini zaman zaman devlet kurumlarının ve ulus devletlerin üzerinde konumlandırabildiğine ilişkin eleştirilerde bulundu. Sosyal medya kullanıcılarının beğeni ve takipçi sayıları üzerinden kendilerini değerlendirdiği yeni bir döneme girildiğini söyleyen Yayman, bu durumu “dijital tebaalar çağı” olarak nitelendirdi.

Algoritmalar konusunda da çifte standart eleştirisi getiren Yayman, Fransa, Almanya, İngiltere ve ABD’de kullanılan algoritmalar ile Türkiye’de uygulanan algoritmaların farklı olduğunu savundu. Dijital platformların bütün ülkelerde şeffaf, hesap verebilir ve eşit sorumluluk anlayışıyla hareket etmesi gerektiğini dile getirdi.

ÇİĞDEM ERDOĞAN: ŞİDDETLE MÜCADELE ORTAK SORUMLULUKTUR

TBMM Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu Başkanı ve Sakarya Milletvekili Çiğdem Erdoğan da sempozyumda şiddetle mücadeleye ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Şiddetin önlenmesinin yalnızca hukuki düzenlemeler ve koruyucu mekanizmalarla sınırlı tutulamayacağını belirten Erdoğan; eğitim, farkındalık, kurumsal koordinasyon ve toplumsal katılımın da bu mücadelenin vazgeçilmez unsurları olduğunu vurguladı.

Kamu kurumlarının, sivil toplum kuruluşlarının, akademinin ve medyanın ortak sorumluluk üstlenmesi gerektiğini ifade eden Erdoğan, şiddetle mücadelenin tek bir kurumun veya sektörün tek başına yürütebileceği bir süreç olmadığını kaydetti. Erdoğan, “Şiddetle mücadele yalnızca hukuki düzenlemeler yapmakla veya koruyucu mekanizmalar oluşturmakla tamamlanabilecek bir süreç değil. Eğitim, farkındalık, kurumsal koordinasyon ve toplumsal katılım da bu mücadelenin vazgeçilmez unsurlarıdır” dedi. Çiğdem Erdoğan, İçişleri Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren Güvenlik ve Acil Durumlar Koordinasyon Merkezi’ne (GAMER) yönelik çalışma ziyaretine de değindi. Ziyaret sırasında elektronik kelepçe uygulamasının işleyişini ve şiddetin tekrarlanmasını önlemeye yönelik izleme mekanizmalarını inceleme fırsatı bulduklarını belirten Erdoğan, sistemin 7 gün 24 saat kesintisiz takip edildiğini aktardı. Elektronik kelepçe sistemlerinin şiddetin önlenmesi ve mağdurların korunması açısından önemli bir güvence oluşturduğunu ifade eden Erdoğan, medya mensuplarını da GAMER’i ziyaret ederek çalışmaları yerinde görmeye davet etti.

DİJİTAL ŞİDDET KADINLAR İÇİN YENİ BİR RİSK ALANI

Erdoğan’ın konuşmasında öne çıkan başlıklardan biri de dijital şiddet oldu. Kadınların yalnızca sokakta, evde ve iş hayatında değil, dijital dünyada da kendilerini güvende hissetmeleri gerektiğini belirten Erdoğan; siber zorbalık, çevrim içi taciz, tehdit, itibarsızlaştırma ve özel hayatın ihlali gibi uygulamaların özellikle kadınları hedef alabildiğine dikkat çekti.

DİM: ÜZERİMİZE DÜŞEN SORUMLULUĞU YERİNE GETİRMELİYİZ

Küresel Gazeteciler Konseyi Genel Başkanı Mehmet Ali Dim, sempozyumda yaptığı konuşmada son dönemde yaşanan şiddet olaylarının toplumun bütün kesimlerini derinden etkilediğine dikkat çekti. Şiddetle mücadelenin ortak bir sorumluluk olduğunun altını çizen Dim, KGK olarak bu tür projelere destek vermeyi önemsediklerini belirtti. Projenin ilk aşamalarında yapılan değerlendirmeleri hatırlatan Dim, şiddetin ilerleyen süreçte farklı coğrafyalarda daha görünür hâle gelebileceğine ilişkin öngörülerin bugün yaşanan gelişmelerle birlikte yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Toplumda yaşanan olayların herkesi üzdüğünü dile getiren Dim, şiddetin önlenmesi konusunda yalnızca kurumların değil, toplumun bütün kesimlerinin sorumluluk alması gerektiğini söyledi.

Dim, konuşmasında şu ifadeleri kullandı: “Son dönemde şiddetin tırmanışı, toplumun bütün katmanlarında hepimizin canını fazlasıyla sıkıyor. Bugün yaşanan olaylar hepimizi derinden üzüyor. Ancak bu sorunla mücadele konusunda elimizden gelen katkıyı sunmak, üzerimize düşen sorumluluğu yerine getirmek zorundayız. Küresel Gazeteciler Konseyi olarak bu projeye paydaş olmaktan son derece memnunuz. Şiddetle mücadele noktasında gereken desteği vermeye ve üzerimize düşeni yapmaya devam edeceğiz.”

HEGEM BAŞKANI ADEM SOLAK’TAN SEFERBERLİK ÇAĞRISI

Sempozyumun önemli gündem başlıklarından biri de sosyal arabuluculuk modeli oldu. HEGEM Başkanı Adem Solak, Türkiye’de sosyal arabuluculuk sisteminin yaygınlaştırılması gerektiğini belirterek ülke genelinde kapsamlı bir seferberlik başlatılması çağrısında bulundu. Türkiye’nin arabuluculuk sisteminin hayata geçirilmesi konusunda geç kalan ülkeler arasında bulunduğunu ifade eden Solak, bu gecikmenin telafi edilmesi için hızlı ve kapsamlı çalışmalar yürütülmesi gerektiğini söyledi. Sosyal arabuluculuğun yalnızca hukuki uyuşmazlıkların çözümüyle sınırlı değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çeken Solak, toplumsal ilişkilerde ortaya çıkan sorunların büyümeden çözüme kavuşturulmasının şiddetin önlenmesinde önemli rol oynayabileceğini belirtti.

‘81 İLİMİZDE, 350 İLÇEMİZDE BU YAPILARI HAYATA GEÇİRMELİYİZ’

Sosyal arabuluculuk sisteminin ülke genelinde etkin biçimde uygulanması gerektiğini vurgulayan Solak, hedefin 81 il ve 350 ilçeyi kapsaması gerektiğini ifade etti. Solak, açıklamasında şu sözlere yer verdi: “Türkiye, arabuluculuğun hayata geçirilmesinde geç kalan ülkelerden biridir. Bu gecikmeyi telafi edebilmek için bir seferberlik anlayışıyla hareket etmeliyiz. 81 ilimizde, yüz bölgesel merkezle birlikte toplam 350 ilçemizde bu yapıları hızla hayata geçirmek zorundayız.” Bu çalışmaların yasal düzenlemelerle kurulan merkezler ve konuyu uygulamaya taşıyabilecek bakanlıklar, kamu kurumları ve kuruluşlar aracılığıyla gerçekleştirilmesi gerektiğini belirten Solak, sosyal arabuluculuk modelinin yaygınlaştırılması için kurumsal iş birliğinin önemine dikkat çekti.

ŞİDDETLE MÜCADELEDE MEDYAYA DA BÜYÜK GÖREV DÜŞÜYOR

Alanya’daki sempozyumda iki ayrı salonda aynı anda başlayan 30 ayrı uzman akademisyenin bildiri sunumları da şiddetle mücadelenin çok yönlü bir yaklaşım gerektirdiğini ortaya koydu. Bir tarafta şiddetin toplumsal boyutuna dikkat çekilirken diğer tarafta dijital platformların sorumlulukları, kadınların korunması, elektronik takip sistemleri ve sosyal arabuluculuk modeli ele alındı. Toplantıda öne çıkan değerlendirmeler, medyanın şiddet olaylarını aktarırken üstlendiği sorumluluğun önemini bir kez daha gündeme getirdi. Şiddetin sunuluş biçimi, dijital mecralarda yayılma hızı ve toplum üzerindeki etkileri, gazetecilik mesleğinin etik ilkeleri gibi konular yer aldı. Ayrıca, son bölümdeki soru cevap kısmında gazetecilerden gelen sorulara cevap veren uzmanlar, “Sosyal Arabuculuk” müessesinin şiddeti önlemede önemli bir rol üstleneceğini ifade ettiler.