Göçmen kuşlar da jet-lag oluyor

Göçmen deniz kuşları da tıpkı insanlar gibi jet-lag sorunu yaşayabiliyor.

Yeni bir araştırma, kuşların biyolojik saatlerinin yerel saatle uyumsuz hale gelmesinin yön bulma yeteneklerini etkileyerek onları rotalarından yüzlerce kilometre uzaklaştırabildiğini ortaya koydu.

İngiltere’nin batı kıyılarında yaşayan Manx yelkovan kuşları üzerinde yapılan araştırmada, kuşların Atlantik Okyanusu üzerindeki beslenme yolculuklarından kolonilerine dönerken yaşadığı yön bulma sorunları incelendi.

Oxford Üniversitesi araştırmacıları, 20 yıllık GPS takip verilerini analiz ederek kuşların doğuya doğru hızlı uçuşları sırasında biyolojik saatlerinin yerel saatten yaklaşık bir saat geride kalabildiğini belirledi.

Güneşi pusula olarak kullanıyorlar

Manx yelkovan kuşları, yönlerini bulmak için Güneş’in gökyüzündeki konumundan yararlanıyor.

Ancak Güneş’in konumu gün boyunca değiştiği için kuşların doğru yönü belirleyebilmesi, biyolojik saatlerinin de doğru çalışmasına bağlı.

Gün doğumu ve gün batımı, kuşların biyolojik saatlerini yerel zamana göre ayarlamalarına yardımcı oluyor.

Ancak farklı boylamlar arasında hızla hareket ettiklerinde iç saatleri ile bulundukları yerin saati arasında uyumsuzluk oluşabiliyor.

Araştırmanın başındaki Oxford Üniversitesi’nden davranış ve duyusal ekoloji uzmanı Patrick Lewin, kuşların iç saatlerindeki bu gecikmenin yönlerini şaşırmalarına neden olabildiğini söyledi.

Deneyimsiz kuşlar daha fazla etkileniyor

Araştırmaya göre yetişkin kuşlar, uçuş sırasında yönlerini yeniden ayarlayabildikleri için bu durumdan daha az etkileniyor.

Yetişkin kuşların 600 millik (yaklaşık 965 kilometre) bir yolculukta rotalarından sapması, düzeltmelerin ardından yalnızca yaklaşık 3 millik (5 kilometre) ek mesafeye yol açıyor.

Ancak ilk kez göç eden ve yeterli deneyime sahip olmayan kuşlar çok daha büyük risk altında.

Bu kuşların yönlerini kaybettiklerinde yeniden rota belirlemelerini sağlayacak yeterli deneyime sahip olmamaları nedeniyle yüzlerce kilometre sapabilecekleri belirtiliyor.

Araştırmaya katılmayan Bangor Üniversitesi Profesörü Richard Holland ise bulguların, vahşi doğadaki hayvanların yön bulmada Güneş’e ne kadar bağımlı olduğunu gösterdiğini söyledi.