50,5704$%0,23
55,5095€%-0,01
66,2458£%-0,03
5.751,04%-3,16
9.668,00%-3,09
38.492,00%-3,14
3.548,12%-3,06
%
3110022฿%-1.5812
2102.18Ł%-5.45469
87532Ξ%-2.04687
48.06%-0.94364
50.53$%0.19284
06:21
Dünya tarihinin bir milyar yılı aşkın bir bölümü jeolojik kayıtlarda görünmüyor. Gezegenin dört bir yanındaki antik kaya oluşumlarında yer alan devasa boşluklar, bilim insanlarını gezegenin geçmişindeki bu kayıp bölümlere ne olduğu konusunda uzun süredir düşündürüyordu. Araştırmacılar ise bu gizemin cevabını Dünya’nın derinliklerinde bulmuş olabileceklerine inanıyor.
Normal şartlarda tortu katmanları zamanla birikerek gezegenin geçmişine dair ipuçları barındıran tortul kayaçları oluşturur. Daha yaşlı katmanlar genellikle daha genç katmanların altında yer alır ve jeologların eski çevre koşullarını yeniden kurgulamasına olanak tanır. Ancak jeolojik kayıtlar her zaman bu düzenli sırayı takip etmiyor.
Bunun en çarpıcı örneklerinden biri, aralarında yüz milyonlarca yıl fark bulunan kayaların doğrudan üst üste durduğu Büyük Kanyon’da görülüyor. Sanki bir güç aradaki katmanları silip atmış gibi duran ve Büyük Uyumsuzluk olarak bilinen bu boşluk; Avrupa, Avustralya, Afrika ve Asya’da da tespit edildi.

Bölgeye göre değişen bu kayıp zaman aralığı 200 milyon yıldan bir milyar yılın üzerine kadar çıkıyor. Çalışmanın başyazarı Santosh Dhungana, durumu ortasından büyük bir bölümü koparılmış bir kitaba benzeterek bu sayfaların tesadüfen kaybolmadığını ifade etti.
Nature dergisinde yayımlanan yeni çalışmada Dhungana ve ortak yazar Nicolas Flament, yer kabuğunun çok altındaki hareketlerin bu duruma yol açıp açmadığını araştırdı. Bilgisayar modelleri kullanan ekip, Dünya’nın manto tabakasındaki sıcak kaya dolaşımının yüz milyonlarca yıl boyunca kıtaları nasıl etkilediğini inceledi.
Elde edilen sonuçlar, yaklaşık bir milyar ile 540 milyon yıl önceki Neoproterozoyik Dönem’de günümüz Kuzey Amerika’sını oluşturan Laurentia, Kuzey Avrupa’daki Baltica ve Kuzey Çin olmak üzere üç büyük antik kıta bölgesinin yavaş yavaş yukarı doğru itildiğini gösteriyor. Bu yükseliş, geniş kara parçalarını uzun süre boyunca iklim koşullarına ve erozyona açık hale getirdi; su, rüzgâr ve diğer doğal süreçler daha önce oluşmuş kayaları aşındırarak ortadan kaldırdı.
Ancak kayaların aşınması bulmacanın yalnızca bir parçasını oluşturuyordu; araştırmacıların bu boşlukların günümüzde neden hâlâ görünür olduğunu da açıklaması gerekiyordu. Oluşturulan modellere göre aynı bölgeler daha sonraki süreçte yeniden çökmeye başladı. Deniz seviyelerinin karaya oranla yükselmesiyle birlikte aşınmış eski yüzeylerin üzerinde yeni tortular birikti ve bugün hâlâ görülebilen antik ile genç kayalar arasındaki o keskin ayrım ortaya çıktı.
Araştırmacılar, modellemede ortaya çıkan kıtasal yükselme ve çökme zamanlamasının Kuzey Amerika, Kuzey Avrupa ve Kuzey Çin’den elde edilen jeolojik kanıtlarla örtüştüğünü belirledi. Bu bulgu, Dünya’nın manto tabakasının derinliklerindeki hareketlerin bugün gördüğümüz jeolojik kayıtları şekillendirmede büyük bir rol oynadığına işaret ediyor.

Gaziosmanpaşa’da 5 katlı binada yangın çıktı
1
Dünya Bankası: "Orta Koridor", ticareti ve tedarik zinciri direncini artırabilir
9594 kez okundu
2
ABD Kongresinden Filistin-İsrail meselesinde ‘iki devletli çözüme’ destek
4085 kez okundu
3
Magazin gündemi günlerce onları konuşmuştu! Serenay Sarıkaya ve Mert Demir el ele görüntülendi…
3496 kez okundu
4
Alaska’da tüm zamanların sıcaklık rekoru
3048 kez okundu
5
TJK 2025 yılı önemli koşu takvimini açıkladı
2943 kez okundu
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.