Yerli aşı ve tıbbi cihazda yerli hamle

Türkiye’de gelecek yıl ilaç ve tıbbi cihaz sektöründe yerli üretimi ve arz güvenliğini güçlendirmek için aşı ve biyoteknolojik ilaç projeleri desteklenecek, yerli kanser tanı kitlerinin geliştirilmesine yönelik ortaklıklar kurulacak ve yenilikçi tıbbi cihazların ticarileştirilmesinde kamu alımları etkin kullanılacak.

2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’ndan yapılan derlemeye göre, ilaç ve tıbbi cihaz sektöründe kamu alımlarının kaldıraç etkisinden yararlanılarak küresel pazardaki rekabet gücünün artırılması, ithalat bağımlılığının azaltılması ve arz güvenliğinin sağlanması hedefleniyor.

Bu doğrultuda üretim, AR-GE, klinik araştırma, test ve analiz altyapısının geliştirilmesine yönelik adımlar atılacak. Aşı ve alt bileşenlerine ilişkin sanayi, kamu ve özel sektör ortaklığında “yeni aşı adayı” projeleri desteklenecek. Bağışıklık kazandırma programı kapsamındaki aşıların, Türkiye’de üretilebilmesi sağlanacak. Programla, aşıların geliştirilmesi ve üretimine yönelik projeler, kamu, özel sektör ve AR-GE ekosistemi paydaşları arasındaki işbirlikleriyle desteklenecek.

Biyobenzer ilaçların üretim ve geliştirme faaliyetlerinin desteklenmesinin yanı sıra öncelikli ilaç teknolojileri ve biyoteknolojik ilaçların geliştirilmesine yönelik çağrılar da açılacak. İlaca erişimin artırılması amacıyla patent kuralları gözetilerek koruma süresi yeni dolan veya yakın zamanda dolacak biyoteknolojik ilaçların, Türkiye’de üretilebilmesi için mali ve altyapı destek mekanizmaları oluşturulacak.

Deney hayvanları kullanımına yönelik sertifika programları da düzenlenecek.

Yerli kanser tanı kitleri için stratejik işbirliği

Yerli kanser tanı kitlerinin geliştirilmesi ve prototiplerinin üretilmesi amacıyla özel sektörle stratejik işbirlikleri ve proje ortaklıkları kurulacak.

Aşı, ilaç, tıbbi cihaz, tanı kiti ve yapay zeka tabanlı sağlık teknolojileri geliştiren girişimlere klinik araştırma süreçleri için bilimsel danışmanlık verilecek.

Yenilikçi sağlık teknolojilerinin klinik araştırmaya hazırlanması aşamasında protokol, merkez seçimi, gönüllü katılımı, etik kurul ve düzenleyici süreçlere ilişkin rehberlik sağlanacak.

Sağlık ve biyoteknoloji alanındaki teknoloji girişimlerine yönelik hızlandırma merkezi modeli tasarlanarak “pilot hızlandırma programı” uygulanacak.

Tıbbi cihazda teknoloji transferi

Kamu desteğiyle geliştirilen yenilikçi tıbbi cihazların ticarileştirilmesini kolaylaştırmak için kamu alımları etkin kullanılacak.

Türkiye’nin biyoteknolojik ilaçların üreticisi ve ihracatçısı olma hedefine katkı sağlamak üzere ilaç, tıbbi cihaz ve biyoteknolojik ürünlere yönelik test, sertifikasyon ve ruhsatlandırma alanında uluslararası akreditasyona sahip test ve analiz altyapısı oluşturulacak.

İlaç, tıbbi cihaz ve biyoteknolojik ürünlerde test ve analiz altyapısının geliştirilmesi kapsamında Aziz Sancar Araştırma Merkezi bünyesindeki laboratuvarın ISO 15189, ISO 20387 ve ISO 27001 standartlarına yönelik hazırlık süreçleri de yürütülecek.

Başta savunma sanayisi olmak üzere, diğer sektörlerden tıbbi cihaz sektörüne teknoloji transferi sağlayan projeler desteklenecek. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) Sanayi AR-GE Destek Programı ve KOBİ AR-GE Başlangıç Destek Programı çağrılarına sunulan askeri ve sivil amaçlarla kullanılan yenilikçi teknolojilere yönelik projelere öncelik verilecek.

Sağlık Vadisi’nin kurulmasına yönelik yöntemler belirlenerek mevzuat çalışmaları yürütülecek.

Yurt dışındaki sağlık tesislerine yerli tedarik

Türkiye tarafından yurt dışında kurulan veya desteklenen sağlık tesislerinin ihtiyaç duyduğu ilaç, tıbbi cihaz ve sarf malzemelerinin, yerli üreticilerden teminine yönelik dijital tedarik ve izleme sistemi oluşturulacak.

İlaç ihracatına ilişkin kısıtlamaların kaldırılması ve Avrupa Birliği (AB) ile karşılıklı tanıma anlaşmalarının hayata geçirilmesi hedefiyle, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumuna bağlı ihracat kontrolörlük birimleri de kurulacak.

Programda sektörün mevcut durumuna ilişkin verilere de yer verildi. İlaç sanayisinde üretim, bu yılın ocak-temmuz döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 12,2 arttı. Türkiye ilaç pazarında yılın 8 ayında 1,74 milyar kutu satılırken bu satışların değeri 418,4 milyar liraya ulaştı. Yılın 7 ayında Türkiye’de üretilen ilaçların pazardaki payı kutu bazında yüzde 92, değer bazında yüzde 52,5 olarak gerçekleşti.

Tıbbi cihaz sektöründe ise 2025’te dış ticaret hacmi yaklaşık 4,5 milyar dolar, ihracat 1,3 milyar dolar oldu. Sektörde ihracatın ithalatı karşılama oranı, bu yılın ilk 5 ayında yüzde 46 olarak kaydedildi.